Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 51

यथा पुरासीर्भगवान्महेशस्त्रैलोक्यनाथोऽसि चराचरात्मा । कुरुष्य शीघ्रं सहजीवकोशं चराचरं तत्सकलं प्रदग्धम्

yathā purāsīrbhagavānmaheśastrailokyanātho'si carācarātmā | kuruṣya śīghraṃ sahajīvakośaṃ carācaraṃ tatsakalaṃ pradagdham

ดังที่ครั้งโบราณ พระองค์คือพระมหेश ผู้เป็นเจ้าแห่งไตรโลก และเป็นอาตมันของสรรพสิ่งทั้งเคลื่อนไหวและตั้งอยู่; ฉันใด บัดนี้ขอทรงกระทำโดยเร็ว: โปรดฟื้นคืนสรรพสร้างทั้งปวงที่ถูกเผาผลาญนี้ พร้อมทั้งเปลือกหุ้มแห่งชีวิตของหมู่สัตว์ทั้งหลาย.

yathāas
yathā:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारार्थे अव्यय (as/just as)
purāformerly
purā:
Kriya-visheshana (Temporal adverb/कालवाचक)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (formerly)
āsīḥyou were
āsīḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
bhagavānthe Lord
bhagavān:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
maheśaḥMaheśa (Śiva)
maheśaḥ:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootmaheśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
trailokyanāthaḥlord of the three worlds
trailokyanāthaḥ:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Roottri (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक) + nātha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (trailokyasya nāthaḥ)
asiyou are
asi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formलट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
carācarātmāthe Self of the moving and unmoving
carācarātmā:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootcara (प्रातिपदिक) + acara (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (carācarasya ātmā)
kuruṣyado/make
kuruṣya:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
śīghramquickly
śīghram:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśīghra (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणार्थे अव्यय (adverb: quickly)
sahajīvakośamthe sheath containing living beings
sahajīvakośam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsaha (अव्यय) + jīva (प्रातिपदिक) + kośa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्यय-पूर्वपद तत्पुरुष (saha-jīva-kośa = ‘envelope with living beings’)
carācaramthe moving and unmoving (world)
carācaram:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootcara (प्रातिपदिक) + acara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व
tatthat
tat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
sakalamentire
sakalam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsakala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
pradagdhamburnt up
pradagdham:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootpra√dah (धातु) + kta (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (burnt)

Gaṇeśa

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Listener: Maheśa (Śiva)

Scene: Gaṇeśa, resolute yet compassionate, urges Maheśa to act swiftly; behind them, a charred cosmos—darkened trees, fallen beings, dimmed celestial lights—awaits revival as Śiva’s grace begins to radiate.

M
Maheśa (Śiva)
T
Trailokya
J
Jīva

FAQs

In times of destruction, devotees appeal to Śiva as the indwelling Self of all beings, trusting His power to renew life and order.

Kedārakhaṇḍa frames Kedāra as a Śaiva refuge where the Lord’s saving power is celebrated.

No explicit rite; it models supplication (prārthanā) to Śiva for protection and restoration.