Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 5
Devanagari script
मित्रकार्ये विनिर्वृत्ते म्रियमाणं निरीक्षते । यो मित्रं जीवितं तस्य धिगस्निग्धं दुरात्मनः
Transliteration
mitrakārye vinirvṛtte mriyamāṇaṃ nirīkṣate | yo mitraṃ jīvitaṃ tasya dhigasnigdhaṃ durātmanaḥ
Translation
เมื่อกิจของมิตรสำเร็จแล้ว หากผู้ใดเพียงยืนมองมิตรนั้นกำลังสิ้นใจ—ชีวิตของคนใจแข็ง จิตชั่วผู้นั้นน่าละอายยิ่งนัก
Word by Word
मित्रकार्येin the friend's task/affair
मित्रकार्ये:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (मित्रस्य कार्यम्)
विनिर्वृत्तेwhen (it is) completed
विनिर्वृत्ते:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootवि-निर्-√वृत् (धातु) → विनिर्वृत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्; 'मित्रकार्ये' इत्यस्य विशेषणम्
म्रियमाणम्the one who is dying
म्रियमाणम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Root√मृ (धातु) → म्रियमाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्तः (शतृ/शानच्—आत्मनेपदी), नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; कर्मपदम्
निरीक्षतेlooks at, watches
निरीक्षते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootनि-√ईक्ष् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
यःwho
यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; सम्बन्धवाचकः (relative pronoun)
मित्रम्a friend
मित्रम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्
जीवितम्life
जीवितम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्; (मित्रम् इत्यस्य उपमान/सम्बन्धार्थे)
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्
धिक्shame on!
धिक्:
सम्बोधन/निन्दा (Exclamation)
TypeIndeclinable
Rootधिक् (अव्यय)
Formनिन्दार्थक-अव्ययम् (interjection of censure)
अस्निग्धम्unaffectionate, not loyal
अस्निग्धम्:
विशेष्य-विशेषण (Predicate with 'धिक्')
TypeAdjective
Rootअ- (निषेध) + स्निग्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्; 'दुरात्मनः' इत्यस्य विशेषणम् (predicate accusative with 'धिक्')
दुरात्मनःof the wicked-souled man
दुरात्मनः:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदुरात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी विभक्तिः, एकवचनम्; 'अस्निग्धम्' इत्यस्य सम्बन्धः
Speaker
Nāḍījaṅgha (continuing his speech)
Characters & Entities
M
Mitra (friendship ethic)FAQs
Mitra-dharma demands loyalty beyond convenience; abandoning a friend at the edge of death is condemned as adharma.
None; this is an ethical maxim within the narrative.
None; the verse prescribes moral duty rather than a formal ritual.