Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 54

भूतांबिका हरसिद्धिस्तथामूः संप्राप्य तस्थुर्नृपविस्मयंकराः । श्रीचंडिकाऽश्वास्य ततौ घटोत्कचं प्रोवाच वाक्यं महता स्वरेण

bhūtāṃbikā harasiddhistathāmūḥ saṃprāpya tasthurnṛpavismayaṃkarāḥ | śrīcaṃḍikā'śvāsya tatau ghaṭotkacaṃ provāca vākyaṃ mahatā svareṇa

ภูตัมพิกา หรสิทธิ และเทวีอื่นๆ เสด็จมาถึงแล้วประทับยืน ณ ที่นั้น ทำให้เหล่ากษัตริย์พิศวง ครั้นแล้ว ศรีจัณฑิกาได้ปลอบโยนฆโฏตฺกจ แล้วตรัสถ้อยคำด้วยสุรเสียงอันเกรียงไกร

भूताम्बिकाBhūtāmbikā
भूताम्बिका:
कर्ता (सूच्य-समुच्चयः)
TypeNoun
Rootभूत + अम्बिका (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; देवी-नाम
हरसिद्धिःHarasiddhi
हरसिद्धिः:
कर्ता (सूच्य-समुच्चयः)
TypeNoun
Rootहर + सिद्धि (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; देवी-नाम
तथाthus, likewise
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb: thus)
अमूःthose (feminine ones)
अमूः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
संप्राप्यhaving reached
संप्राप्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Gerundial)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) अव्यय-प्रयोगः; ‘having reached’
तस्थुःstood
तस्थुः:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
नृपविस्मयङ्कराःcausing the king’s astonishment
नृपविस्मयङ्कराः:
विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootनृप + विस्मय + कर (प्रातिपदिके)
Formबहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत्; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; (नृपाणां विस्मयं कुर्वन्ति ये)
श्रीचण्डिकाŚrī-Caṇḍikā
श्रीचण्डिका:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootश्री + चण्डिका (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; देवी-नाम
अश्वास्यhaving consoled
अश्वास्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Gerundial)
TypeVerb
Rootआ-श्वस् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) अव्यय-प्रयोगः; ‘having consoled/encouraged’
ततौextended (her attention), proceeded
ततौ:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootतन् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
घटोत्कचम्Ghaṭotkaca
घटोत्कचम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootघटोत्कच (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; नाम
प्रोवाचsaid, spoke forth
प्रोवाच:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
वाक्यम्a statement, words
वाक्यम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
महताwith great
महता:
करण (Instrument/means)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्; स्वरेण इत्यस्य विशेषणम्
स्वरेणvoice, tone
स्वरेण:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootस्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Lomaharṣaṇa (Sūta) narrating; direct speech begins with Śrī Caṇḍikā in next verse

Listener: pārthivāḥ (kings)

Scene: A fierce yet maternal goddess (Śrī Caṇḍikā) stands before Ghaṭotkaca, one hand raised in reassurance, the other gripping a weapon; kings in the background recoil in astonishment as her voice seems to shake the sky.

B
Bhūtāmbikā
H
Harasiddhi
Ś
Śrī Caṇḍikā
G
Ghaṭotkaca
K
Kings

FAQs

Devī not only destroys evil but also restores steadiness—comforting devotees and revealing the dharmic reason behind events.

No tīrtha is explicitly praised in this verse, though Harasiddhi is also known as a famed Śākta/Śaiva shrine-name in later tradition.

None.