Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 1

शौनक उवाच । सूत श्रुता पुरास्माभिरुत्पत्तिर्गणपस्य च । क्षेत्रनाथः कथं जज्ञे वदैतच्छृण्वतां हि नः

śaunaka uvāca | sūta śrutā purāsmābhirutpattirgaṇapasya ca | kṣetranāthaḥ kathaṃ jajñe vadaitacchṛṇvatāṃ hi naḥ

เศานกะกล่าวว่า: “โอ้ท่านสูตะ เราเคยได้ฟังเรื่องกำเนิดของคณปะ (พระคเณศ) มาแล้ว บัดนี้ขอท่านจงกล่าวเถิดว่า พระเกษตรนาถะ ผู้เป็นเจ้าแห่งเขตศักดิ์สิทธิ์ บังเกิดขึ้นได้อย่างไร โปรดอธิบายแก่พวกเราผู้กำลังสดับอยู่”

śaunakaḥŚaunaka
śaunakaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśaunaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद
sūtaO Sūta
sūta:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
śrutāheard (was heard)
śrutā:
Karma (Implied object/कर्म)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘(kathā) śrutā’ इति लुप्त-विशेष्य
purāformerly
purā:
Desha-Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: formerly/once)
asmābhiḥby us
asmābhiḥ:
Kartr̥/Agent (Hearer as agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन (Plural)
utpattiḥorigin/birth
utpattiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootutpatti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
gaṇapasyaof Gaṇapa (Gaṇeśa)
gaṇapasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgaṇapa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन (Singular)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction: and)
kṣetra-nāthaḥthe lord of the sacred field (Kṣetrapāla)
kṣetra-nāthaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक) + nātha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); समासः—तत्पुरुष (kṣetrasya nāthaḥ)
kathamhow
katham:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: how)
jajñewas born/arose
jajñe:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); आत्मनेपद
vadatell/speak
vada:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Root√vad (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद
etatthis
etat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); सर्वनाम
śṛṇvatāmof the listeners / of those listening
śṛṇvatām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ-प्रत्यय, Present active participle), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; ‘of (us) who are listening’
hiindeed
hi:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle: indeed/for)
naḥof us/our
naḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन (Plural)

Śaunaka

Tirtha: Kṣetranātha (as kṣetra-presiding lord)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka

Scene: In Naimiṣāraṇya, Śaunaka respectfully questions Sūta; sages sit in a circle, sacrificial fire in the center, the topic shifts from Gaṇeśa’s birth to the origin of Kṣetranātha.

Ś
Śaunaka
S
Sūta
G
Gaṇapa (Gaṇeśa)
K
Kṣetranātha

FAQs

Sacred places (kṣetras) are protected by presiding divinities; knowing their origin strengthens reverence and right conduct within a holy domain.

No single tīrtha is specified in this verse; the focus is on the concept of a kṣetra and its guardian lord (Kṣetranātha).

None; it is a question initiating the narrative.