Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 7

पुष्करादधिकं तीर्थं ब्रह्मेशंनाम फाल्गुन । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या पिण्डदानं समाचरेत्

puṣkarādadhikaṃ tīrthaṃ brahmeśaṃnāma phālguna | tatra snātvā naro bhaktyā piṇḍadānaṃ samācaret

โอ้ฟาลคุนะ ตีรถะนามว่า ‘พรหมเมศะ’ นี้ประเสริฐยิ่งกว่าปุษกระ ผู้ใดอาบน้ำที่นั่นด้วยภักติแล้ว พึงประกอบพิณฑทานถวายบรรพชนโดยถูกต้องตามพิธี

पुष्करात्than Puṣkara
पुष्करात्:
Apadana (Standard of comparison/source)
TypeNoun
Rootपुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; Ablative singular
अधिकम्greater/superior
अधिकम्:
Predicate qualifier
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; comparative sense with ablative ‘पुष्करात्’
तीर्थम्a pilgrimage place
तीर्थम्:
Karta (Subject/topic)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; here nominative singular (topic)
ब्रह्मेशंनामnamed ‘Brahmeśa’
ब्रह्मेशंनाम:
Apposition (नाम)
TypeNoun
Rootब्रह्मेश (प्रातिपदिक) + नाम (अव्यय/निपात)
Form‘ब्रह्मेशम्’ नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन (नाम-निर्देश); ‘नाम’ अव्यय-निपात (नामधेय-सूचक)
फाल्गुनO Phālguna (Arjuna)
फाल्गुन:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootफाल्गुन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; Vocative singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootस्ना (धातु) → स्नात्वा (क्त्वान्त)
Formअव्ययीभाव-रूपेण कृदन्तम्; क्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund)
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana (Instrument/means)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
पिण्डदानम्offering of piṇḍas (funeral oblation)
पिण्डदानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपिण्ड (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पिण्डस्य दानम्); Accusative singular
समाचरेत्should perform
समाचरेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+आ+चर् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; Optative 3rd sg.

Nārada

Tirtha: Brahmeśa-tīrtha

Type: kshetra

Listener: Phālguna

Scene: A pilgrim bathes at Brahmeśa-tīrtha with devotion and then performs piṇḍadāna on the bank; the text proclaims the tīrtha superior to Puṣkara.

N
Nārada
P
Phālguna (addressed)
B
Brahmeśa Tīrtha
P
Puṣkara
P
Pitṛs (ancestors, implied)

FAQs

Pilgrimage is fulfilled through devotion and dharmic duty—bathing at a tīrtha should be joined with care for the ancestors.

Brahmeśa Tīrtha, explicitly said to surpass Puṣkara in merit.

Snāna (sacred bathing) at the tīrtha and piṇḍa-dāna (ancestral offerings) performed with devotion.