Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 28

ततो दुःखार्तः स मुनिः कोटितीर्थेऽकरोत्तपः । तपसा तेन वै पार्थाहल्यया सह संगतः

tato duḥkhārtaḥ sa muniḥ koṭitīrthe'karottapaḥ | tapasā tena vai pārthāhalyayā saha saṃgataḥ

ต่อจากนั้น ฤๅษีผู้อัดอั้นด้วยทุกข์ได้บำเพ็ญตบะ ณ โกฏิตีรถะ; ด้วยอานุภาพแห่งตบะนั้น โอ้ ปารถะ เขาได้กลับมาพบและรวมเป็นหนึ่งกับอหัลยาอีกครั้ง

tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Adhikarana (Context/काल-देश-सूचक)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — ‘ततः’ = ततः/तस्मात्, ‘thereupon/then’
duḥkhārtaḥafflicted with sorrow
duḥkhārtaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootduḥkha (प्रातिपदिक) + ārta (कृदन्त-प्रातिपदिक, √ar/ard ‘पीडायाम्’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (स मुनिः) — ‘दुःखेन आर्तः’ (afflicted by sorrow)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
muniḥsage
muniḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
koṭitīrtheat Koṭitīrtha
koṭitīrthe:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkoṭi (प्रातिपदिक) + tīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण — ‘कोटितीर्थ’ नामक स्थाने
akarotdid, performed
akarot:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
tapaḥausterity, penance
tapaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
tapasāby (his) austerity
tapasā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण
tenaby that / by him
tena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम — ‘तेन’ = by that/by him
vaiindeed
vai:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (निपात)
Formअव्यय (निपात/पादपूरण) — emphatic particle
pārthāhalyayāwith Pārthāhalyā (Ahalyā)
pārthāhalyayā:
Sahakari (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootpārtha (प्रातिपदिक) + ahalyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सह-योगे करण — ‘पार्थस्य अहल्या’ (Ahalyā, wife of Gautama/connected with Pārtha)
sahatogether with
saha:
Sahakari (Accompaniment/सह)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formअव्यय (उपसर्गसदृश/सह-शब्दः) — ‘with’
saṃgataḥmet, came together (was united)
saṃgataḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Root√gam (धातु) + sam- (उपसर्ग) ; ‘saṃgata’ (कृदन्त-प्रातिपदिक, भूतकृत्/क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकालिक विशेषण — ‘समागतः/संयुक्तः’

Nārada

Tirtha: Koṭitīrtha

Type: tirtha

Listener: Pārtha (addressed)

Scene: A sorrow-stricken sage seated in deep austerity on the bank of Koṭitīrtha; the atmosphere is austere—matted hair, deer-skin, sacred fire—while a subtle divine radiance indicates the impending reunion with Ahalyā.

N
Nārada
K
Koṭitīrtha
G
Gautama Ṛṣi
A
Ahalyā
A
Arjuna (Pārtha)

FAQs

Sincere tapas performed at a sanctified tīrtha becomes a means of restoration, reconciliation, and grace.

Koṭitīrtha, explicitly named as the place of tapas and the turning point of the narrative.

Undertaking tapaḥ (austerity/penance) at Koṭitīrtha for purification and dharmic attainment.