Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 38

असृङ्मांसमयी जिह्वा सर्वेषामेव देहिनाम् । हस्तयोरोष्ठयोर्मेढ्रे ग्रीवायां षट् च कूर्चकाः

asṛṅmāṃsamayī jihvā sarveṣāmeva dehinām | hastayoroṣṭhayormeḍhre grīvāyāṃ ṣaṭ ca kūrcakāḥ

ในสรรพสัตว์ผู้มีร่างกาย ลิ้นประกอบด้วยเลือดและเนื้อ และมี ‘กูรจะกะ’ หกแห่ง (ปม/กระจุกเส้นเอ็น) ตั้งอยู่ที่มือทั้งสอง ริมฝีปาก อวัยวะสืบพันธุ์ และลำคอ

असृक्blood
असृक्:
Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootअसृक् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासपूर्वपदम्
मांसमयीmade of flesh
मांसमयी:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमांस (प्रातिपदिक) + मयट् (तद्धित)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तद्धितान्त (मयट्) ‘made of flesh’
जिह्वाthe tongue
जिह्वा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6), बहुवचन; सर्वनाम-प्रातिपदिक
एवindeed
एव:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक
देहिनाम्of embodied beings
देहिनाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेहिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; ‘embodied beings’
हस्तयोःof/in the two hands
हस्तयोः:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी (6/7), द्विवचन
ओष्ठयोःof/in the two lips
ओष्ठयोः:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootओष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी (6/7), द्विवचन
मेढ्रेin the penis
मेढ्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमेढ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
ग्रीवायाम्in the neck
ग्रीवायाम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootग्रीवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
षट्six
षट्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootषष् (प्रातिपदिक)
Formसंख्याविशेषणम्; प्रथमा (1), बहुवचनार्थे (indeclinable numeral form)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
कूर्चकाःkūrcakas (tufts/knots; anatomical pads)
कूर्चकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकूर्चक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced for Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)

Scene: Diagrammatic human figure with highlighted six kūrcaka points: both hands, lips, genitals, neck; tongue shown as red-pink (blood/flesh) in a stylized cutaway, presented respectfully and symbolically.

FAQs

It cultivates dispassion by highlighting the body’s material composition, supporting dharmic self-restraint and higher pursuit.

No specific tīrtha is praised in this verse; it is a doctrinal description within the Kaumārikākhaṇḍa.

None; the verse is anatomical/physiological exposition rather than a vrata or tīrtha rule.