Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 135

अर्चिर्धूमश्च मार्गौ द्वावाहुर्वेदांतवादिनः । अर्चिषा याति मोक्षं च धूमेनावर्तते पुनः

arcirdhūmaśca mārgau dvāvāhurvedāṃtavādinaḥ | arciṣā yāti mokṣaṃ ca dhūmenāvartate punaḥ

ครูแห่งเวทานตะกล่าวถึงหนทางสองประการ คือ หนทางแห่งแสง (อรฺจิ) และหนทางแห่งควัน (ธูมะ) ผู้ไปด้วยหนทางแห่งแสงย่อมถึงโมกษะ; ผู้ไปด้วยหนทางแห่งควันย่อมหวนกลับมาเกิดอีก

अर्चिःflame/light
अर्चिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
धूमःsmoke
धूमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधूम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
and
:
None
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
मार्गौtwo paths
मार्गौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन
द्वौtwo
द्वौ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; संख्यावाचक विशेषण
आहुःthey say/call
आहुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्
वेदान्तवादिनःVedānta exponents
वेदान्तवादिनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवेदान्त (प्रातिपदिक) + वादिन् (कृत्)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (वेदान्तस्य वादिनः) / उपपद-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
अर्चिषाby the flame-path
अर्चिषा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
यातिgoes
याति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
मोक्षम्liberation
मोक्षम्:
Gati-Karma (Goal/Object of motion/गतिकर्म)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
and
:
None
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
धूमेनby smoke(-path)
धूमेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootधूम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
आवर्ततेreturns
आवर्तते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-वृत् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्
पुनःagain
पुनः:
None
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/पुनरावृत्तिवाचक (adverb)

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced from Māheśvara-khaṇḍa context)

Scene: A luminous bifurcating sky-road: one path of radiant flames and stars ascending to a serene, formless light; the other a smoky, moonlit path looping back toward earth and womb imagery. A subtle figure-soul travels upward.

FAQs

Spiritual destiny follows distinct paths: realization leads to liberation, while lesser attainment leads to return to samsara.

No tīrtha is named; the verse presents a Vedāntic doctrine of post-mortem paths.

No explicit ritual is detailed; it points to the higher path culminating in mokṣa versus a path leading to rebirth.