Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 69

तस्माद्बुद्धिमुकैस्त्वतैः सात्त्विकैर्देवतां भजेत् । राजसैर्मानवत्वं च तामसैः स्थाणुयोनिता

tasmādbuddhimukaistvataiḥ sāttvikairdevatāṃ bhajet | rājasairmānavatvaṃ ca tāmasaiḥ sthāṇuyonitā

ฉะนั้น ด้วยอุปนิสัยสัตตวะที่มีพุทธิอันตื่นรู้เป็นผู้นำ ย่อมบรรลุภาวะแห่งเทวะ; ด้วยราชสย่อมได้กำเนิดเป็นมนุษย์; และด้วยตมสย่อมตกสู่ครรภ์/ภพของสัตว์พืชอันอยู่นิ่ง (สถาณุ)

तस्मात्therefore, from that
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतस्मात् (सर्वनाम-प्रातिपदिक तद्)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; हेत्वर्थे—‘अतः’
बुद्धिमुकैःby the intellect-guided (wise)
बुद्धिमुकैः:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootबुद्धि + मुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—बुद्धेः मुकः/मुखः (पाठभेद-संभवः; ‘buddhi-mukha’ = guided by intellect)
त्वतैःby those (reading uncertain)
त्वतैः:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootत्वत (प्रातिपदिक; अनिश्चित-पाठ)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; पाठदोष/संदिग्ध-रूपम् (संभाव्यः—‘व्रतैः’/‘यतैः’ इत्यादि)
सात्त्विकैःby sattvic (ones)
सात्त्विकैः:
Karana (Means/करण)
TypeAdjective
Rootसात्त्विक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (बुद्धिमुकैः/त्वतैः)
देवताम्divinity, deity-state
देवताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
भजेत्should attain/partake in, should worship
भजेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; धातुः—भज्
राजसैःby rajasic (ones)
राजसैः:
Karana (Means/करण)
TypeAdjective
Rootराजस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; (करणे)
मानवत्वम्human state
मानवत्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमानवत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
तामसैःby tamasic (ones)
तामसैः:
Karana (Means/करण)
TypeAdjective
Rootतामस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; (करणे)
स्थाणुयोनिताbirth as a stationary being (plant etc.)
स्थाणुयोनिता:
Karma (Result/फल)
TypeNoun
Rootस्थाणु + योनि + ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—स्थाणोः योनिः (षष्ठी-तत्पुरुष) + ता (भावप्रत्यय)

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative convention)

Scene: A vertical cosmological chart: at top devas in luminous realm; middle humans in earthly scene; bottom immobile beings as trees/rocks; a traveler’s path rises with white light (sattva) and sinks with dark weight (tamas).

D
Devatā

FAQs

Inner qualities shape destiny: sattva elevates, rajas keeps one in human striving, and tamas drags consciousness toward inert or lower states.

No site is mentioned; the teaching is philosophical (guṇa-based cosmology) rather than a tīrtha-māhātmya passage.

No specific ritual is stated; the implied practice is cultivation of sattva through disciplined, dhārmic living.