Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 146

निरयादिमनुष्यांतं तस्मात्सर्वं त्यजेद्बुधः । स्कन्धात्सकन्धं नयेद्भारं विश्रामं मन्यतेन्यथा

nirayādimanuṣyāṃtaṃ tasmātsarvaṃ tyajedbudhaḥ | skandhātsakandhaṃ nayedbhāraṃ viśrāmaṃ manyatenyathā

เพราะฉะนั้น บัณฑิตพึงสละสิ้นทุกสิ่ง ตั้งแต่ภาวะนรกจนถึงความเป็นมนุษย์ มิฉะนั้นก็เหมือนคนย้ายของหนักจากบ่าหนึ่งไปอีกบ่าหนึ่ง แล้วหลงคิดว่าเพียงการย้ายนั้นคือการพักแท้จริง

निरयादि-मनुष्य-अन्तम्(everything) from hell etc. up to mankind (i.e., the whole range)
निरयादि-मनुष्य-अन्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootनिरय (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + मनुष्य (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (निरयादि…मनुष्यान्तम् = ‘निरयादि-आरभ्य मनुष्यपर्यन्तम्’)
तस्मात्therefore; from that
तस्मात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; अपादानार्थे (ablative sense) ‘therefore/from that’
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
त्यजेत्should abandon
त्यजेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
बुधःa wise man
बुधः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
स्कन्धात्from (one) shoulder
स्कन्धात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootस्कन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन
सकन्धम्onto/with the shoulder
सकन्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकन्ध (प्रातिपदिक) + स (उपसर्ग/सह-अर्थक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; अव्ययीभावः—‘स + कन्धम्’ = ‘with (another) shoulder/onto the shoulder’
नयेत्should carry/lead
नयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
भारम्a burden
भारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
विश्रामम्rest
विश्रामम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविश्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
मन्यतेthinks/considers
मन्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: A weary traveler shifts a heavy bundle from one shoulder to the other, believing he has rested; behind him loom symbolic realms from hell to human life, while a serene ascetic points toward true release.

FAQs

Real freedom is not rearranging worldly burdens but renouncing attachment to the entire cycle of existence.

No tīrtha is specified; the verse is a general mokṣa-oriented instruction.

No explicit ritual is stated; the prescription is inner renunciation and clarity about samsāra.