Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 86

प्रविश्य च प्रणम्येशं ततो गर्भगृहं विशेत् । पाणी प्रक्षाल्य तच्चित्तो निर्माल्यमवरोपयेत्

praviśya ca praṇamyeśaṃ tato garbhagṛhaṃ viśet | pāṇī prakṣālya taccitto nirmālyamavaropayet

เมื่อเข้าไปแล้วกราบนอบน้อมแด่พระเป็นเจ้า จากนั้นจึงเข้าไปยังครรภคฤหะ (ห้องศักดิ์สิทธิ์). ล้างมือให้สะอาด ตั้งจิตให้แน่วแน่ แล้วจึงยกนิมาลยะ คือเครื่องบูชาเดิมออกเสีย

प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
Kriya-visheṣaṇa (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावेन प्रयोगः; धातुः विश् (to enter) उपसर्गः प्र-
and
:
Sambandha (conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Kriya-visheṣaṇa (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); धातुः नम् (to bow) उपसर्गः प्र-
ईशम्the Lord
ईशम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन
ततःthen
ततः:
Kriya-visheṣaṇa (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, काल/क्रमवाचक (then/thereafter)
गर्भगृहम्the sanctum (inner shrine)
गर्भगृहम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक) + गृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गर्भस्य गृहं)
विशेत्should enter
विशेत्:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पाणी(both) hands
पाणी:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootपाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, द्विवचन (पाणि-द्वयम्)
प्रक्षाल्यhaving washed
प्रक्षाल्य:
Kriya-visheṣaṇa (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-क्षल् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); धातुः क्षल् (to wash) उपसर्गः प्र-
तच्चित्तःwith mind focused (on that)
तच्चित्तः:
Karta (Subject)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (तत्-चित्तः = तस्मिन्/तदर्थे चित्तं यस्य)
निर्माल्यम्wilted offerings/used flowers
निर्माल्यम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootनिर्माल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
अवरोपयेत्should remove
अवरोपयेत्:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootअव-रुह्/रुप्? (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative sense ‘to cause to be removed’ (अव-रोपयति)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Type: temple

Scene: A devotee-priest enters a Śiva temple, offers praṇāma, steps toward the garbhagṛha, washes hands at a small water vessel, and carefully removes yesterday’s wilted flowers and bilva leaves from the liṅga pedestal with focused composure.

Ś
Śiva
G
Garbhagṛha
N
Nirmālya

FAQs

Reverence and cleanliness—outer washing and inner concentration—are essential before serving Śiva in the sanctum.

No particular tīrtha is named; the verse outlines standard sanctum-worship practice in Śaiva temples.

Bow to Śiva, enter the garbhagṛha, wash hands, focus the mind, and remove nirmālya (previous offerings).