Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 81

महाकाल उवाच । प्रातर्मध्याह्नसायाह्ने शंकरं सर्वदा भजेत् । दर्शनात्स्पर्शनान्मर्त्यः कृततृत्यो भवेत्स्फुटम्

mahākāla uvāca | prātarmadhyāhnasāyāhne śaṃkaraṃ sarvadā bhajet | darśanātsparśanānmartyaḥ kṛtatṛtyo bhavetsphuṭam

มหากาลตรัสว่า: “ยามเช้า ยามเที่ยง และยามเย็น พึงบูชาภาวนาพระศังกรอยู่เสมอ ด้วยการได้เห็นและได้สัมผัสสัญลักษณ์/ความศักดิ์สิทธิ์ของพระองค์ มนุษย์ย่อมเป็นผู้สำเร็จหน้าที่อย่างชัดเจน”

महाकालःMahākāla
महाकालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहाकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—महान् + कालः (कर्मधारय)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रातर्in the morning
प्रातर्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रातर् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
मध्याह्नat midday
मध्याह्न:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्याह्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (समाहारार्थे/कालवाचक)
सायाह्नेin the evening
सायाह्ने:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसायाह्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; कालवाचक
शंकरम्Śaṅkara (Śiva)
शंकरम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
सर्वदाalways
सर्वदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण
भजेत्should worship/serve
भजेत्:
Kriya (Injunction/विधि-क्रिया)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
दर्शनात्from (mere) seeing
दर्शनात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
स्पर्शनात्from touching
स्पर्शनात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootस्पर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
मर्त्यःa mortal
मर्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
कृततृत्यःone who has fulfilled his duty/aim
कृततृत्यः:
Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत-तृत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; समासः—कृता तृतिः यस्य (तत्पुरुष/बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः)
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Result/फल-क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्फुटम्clearly/indeed
स्फुटम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्फुटम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

Mahākāla

Tirtha: Mahākāla/Śaṅkara-sthāna (contextual)

Type: kshetra

Scene: A devotee approaches a Śiva temple at dawn, noon, and dusk; the liṅga is adorned, lamps flare at sandhyā; the devotee performs darśana and reverent touch, attaining serene fulfillment.

M
Mahākāla
Ś
Śaṅkara
D
darśana
S
sparśana

FAQs

Regular, disciplined devotion to Śiva—anchored in darśana and reverent contact—brings inner completeness.

No single tīrtha is named in this verse; Mahākāla speaks as a Śaiva authority within the Māheśvara-khaṇḍa setting.

Worship Śaṅkara three times daily (morning, midday, evening), emphasizing darśana (seeing) and sparśana (reverent touching).