Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45

शुभं निरुपमं स्थानं तदूर्ध्वं संप्रकाशते । भूर्भूवःस्वरिति प्रोक्तं त्रैलोक्यं कृतकं त्विदम्

śubhaṃ nirupamaṃ sthānaṃ tadūrdhvaṃ saṃprakāśate | bhūrbhūvaḥsvariti proktaṃ trailokyaṃ kṛtakaṃ tvidam

เหนือจากนั้นขึ้นไป มีสถานอันเป็นมงคลและหาที่เปรียบมิได้ ส่องประกายรุ่งเรือง ‘ภูรฺ ภุวะห์ สวะห์’—ดังนี้เรียกไตรโลก และแดนสามประการนี้เรียกว่า ‘กฤตกะ’ (อันถูกประกอบขึ้น)

śubhamauspicious
śubham:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; स्थानम् इति विशेषण
nirupamamincomparable
nirupamam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnir-upama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; स्थानम् इति विशेषण
sthānamplace/realm
sthānam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsthāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
tatthat
tat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ऊर्ध्वम् इति विशेषणार्थे ‘that’
ūrdhvamabove
ūrdhvam:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootūrdhva (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formदिशावाचक-अव्यय (adverb: ‘above/upwards’)
saṃprakāśateshines forth/is manifest
saṃprakāśate:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootsam + √kāś (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
bhūḥBhū (earth)
bhūḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhū (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (व्याहृतिः)
bhuvaḥBhuvaḥ (mid-region)
bhuvaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhuvas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (व्याहृतिः)
svaḥSvaḥ (heaven)
svaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsvar (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (व्याहृतिः)
itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/इति-निपात (quotative particle)
proktamis said/called
proktam:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + √vac (धातु) + kta
Formकृत (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘is called/said’
trailokyamthe three worlds
trailokyam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottri + loka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
kṛtakamcreated/artificial
kṛtakam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛtaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; त्रैलोक्यम् इति विशेषण
tubut/indeed
tu:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (adversative/emphatic ‘but/indeed’)
idamthis
idam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvara-khaṇḍa framing)

Scene: A vertical cosmic diagram: three luminous strata labeled Bhūr, Bhuvaḥ, Svaḥ, with an even brighter, auspicious realm above; the ‘constructed’ worlds appear as architected spheres, while the upper station is pure radiance.

B
Bhūr
B
Bhuvaḥ
S
Svaḥ
T
Trailokya

FAQs

It distinguishes the familiar three worlds from higher, subtler states, suggesting that spiritual aspiration reaches beyond ordinary cosmological limits.

No specific site; the verse uses Vedic cosmological terms (Bhūr-Bhuvaḥ-Svaḥ).

None explicitly, though ‘Bhūr-Bhuvaḥ-Svaḥ’ is widely used in Vedic recitation contexts.