Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 37

चन्द्रस्य षोडशो भागो भार्गवश्च विधीयते । भार्गवात्पादहीनस्तु विज्ञेयोऽथ बृहस्पतिः

candrasya ṣoḍaśo bhāgo bhārgavaśca vidhīyate | bhārgavātpādahīnastu vijñeyo'tha bṛhaspatiḥ

ขนาดหนึ่งในสิบหกของมณฑลพระจันทร์กำหนดให้แก่ภารควะ (ศุกร์) และพฤหัสบดี (ครู/พฤหัส) พึงเข้าใจว่าเล็กกว่าภารควะอยู่หนึ่งในสี่ส่วน

चन्द्रस्यof the Moon
चन्द्रस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
षोडशःsixteenth
षोडशः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootषोडश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संख्या-विशेषण (भागः इति)
भागःpart, portion
भागः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भार्गवःBhārgava (Venus/Śukra)
भार्गवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
विधीयतेis assigned/ordained
विधीयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive); उपसर्ग-वि (वि+धा)
भार्गवात्from Bhārgava
भार्गवात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
पादहीनःlacking a quarter
पादहीनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाद + हीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुष (पादेन हीनः = lacking a quarter) विशेषण (बृहस्पतिः इति)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक/विरोधार्थक अव्यय (particle)
विज्ञेयःis to be known
विज्ञेयः:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formतव्यत्/य-प्रत्ययान्त कृदन्त (विधिलिङ्गार्थे, gerundive: to be known), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Sequencer/अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक अव्यय (then/now)
बृहस्पतिःBṛhaspati (Jupiter)
बृहस्पतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvara-khaṇḍa framing)

Scene: A cosmographic chart: the Moon as a reference circle divided into sixteen parts; Venus marked as one part; Jupiter shown slightly smaller (one quarter less than Venus), with guru iconography subtly overlaying the planets (staff, rosary).

C
Candra
B
Bhārgava (Śukra/Venus)
B
Bṛhaspati (Jupiter)

FAQs

It presents the Purāṇic vision of an ordered cosmos, encouraging reverence for divine law (ṛta) that structures creation.

No specific tīrtha is named in this verse; the focus is cosmological measurement rather than site-māhātmya.

None; the verse gives proportional measures for celestial bodies.