Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 80

इति जपः । स्वर्णपत्राणि नियुतं योजनानां सहस्रकम् । पुष्करं ज्वलदा भाति तच्चिह्नं द्वीपपुष्करम्

iti japaḥ | svarṇapatrāṇi niyutaṃ yojanānāṃ sahasrakam | puṣkaraṃ jvaladā bhāti taccihnaṃ dvīpapuṣkaram

ดังนี้คือมนต์ภาวนา (ชปะ) ดอกบัวมีกลีบทองคำ แผ่กว้างถึงหนึ่งพันโยชนะ ส่องประกายดุจเปลวไฟ; นั่นคือเครื่องหมายที่ทำให้เรียกว่า “ปุษกรทวีป”

इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle/इति-शब्दः)
जपःrecitation; mantra-japa
जपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootjapa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
स्वर्ण-पत्राणिgolden leaves
स्वर्ण-पत्राणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsvarṇa + patra (प्रातिपदिके; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; कर्मधारयः (स्वर्णानि पत्राणि)
नियुतम्a niyuta (ten thousand)
नियुतम्:
Visheshana (Measure qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootniyuta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; परिमाणवाचक (ten-thousand)
योजनानाम्of yojanas
योजनानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; परिमाण-सम्बन्धे
सहस्रकम्a thousand (in number/measure)
सहस्रकम्:
Visheshana (Measure qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootsahasraka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; परिमाणवाचक (a thousand)
पुष्करम्Puṣkara (lotus/lake; here name)
पुष्करम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpuṣkara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ज्वलदाshining; blazing
ज्वलदा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootjval (ज्वल् धातु) + at (शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त (present active participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (पुष्करम्) विशेषणम्
भातिshines
भाति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhā (भा धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन
तत्-चिह्नम्its mark/sign
तत्-चिह्नम्:
Karta (Predicate nominative/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad + cihna (प्रातिपदिके; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (तस्य चिह्नम्)
द्वीप-पुष्करम्Dvīpa-Puṣkara (the island named Puṣkara)
द्वीप-पुष्करम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvīpa + puṣkara (प्रातिपदिके; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (पुष्कर-नामकं द्वीपम् / द्वीपस्य पुष्करम्)

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages

Tirtha: Puṣkara-dvīpa

Type: kshetra

Scene: A colossal lotus with golden petals, rimmed with flame-like brilliance, floating above or forming the very sign of an island; the lotus spans the horizon, with tiny celestial beings circling it like sparks.

P
Puṣkara-dvīpa
P
Puṣkara (lotus)

FAQs

The cosmos is portrayed as radiant and symbol-filled; sacred emblems (like the blazing lotus) signify divine order and auspiciousness.

Puṣkara-dvīpa is mentioned as a cosmological region; it is distinct from the terrestrial Puṣkara-tīrtha of Rajasthan.

"Iti japaḥ" indicates a recitation segment; the verse then describes the region’s defining emblem.