Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 62

मातश्च ददुस्तस्मै तदा मातृगणान्प्रभो । याभिर्व्याप्तास्त्रयो लोकाः कल्याणीभिश्चराचराः

mātaśca dadustasmai tadā mātṛgaṇānprabho | yābhirvyāptāstrayo lokāḥ kalyāṇībhiścarācarāḥ

แล้วต่อมา ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า เหล่าเทวีมารดาได้ประทานหมู่มาตฤกาแก่พระองค์—เทวีผู้เป็นมงคลซึ่งแผ่ซ่านไปทั่วสามโลก พร้อมทั้งสรรพสัตว์ทั้งเคลื่อนและนิ่ง

मातःO Mother
मातः:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
ददुःgave
ददुः:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट्-लकार; परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; बहुवचन
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradāna (Recipient)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति; एकवचन; सर्वनाम
तदाthen
तदा:
Kāla (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (temporal adverb: ‘then’)
मातृगणान्the groups of Mothers (Mātṛs)
मातृगणान्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (मातॄणां गणाः = ‘groups of Mothers’)
प्रभोO Lord
प्रभो:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन
याभिःby whom
याभिः:
Karaṇa (Instrument)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental 3rd); बहुवचन; सम्बन्धसूचक-यत्
व्याप्ताःpervaded
व्याप्ताः:
Kriyā (Predicate participle)
TypeVerb
Rootवि+आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन; ‘pervaded/filled’
त्रयःthree
त्रयः:
Karta (Subject)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन; संख्यावाचक-विशेषण
लोकाःworlds
लोकाः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन
कल्याणीभिःby the auspicious (Mothers)
कल्याणीभिः:
Karaṇa (Instrument)
TypeNoun
Rootकल्याणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; बहुवचन; (मातृगणानां विशेषणरूपेण)
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
चराचराःmoving and unmoving beings
चराचराः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootचर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः (चराः+अचराः = ‘moving and unmoving beings’)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Listener: Phālguna (Arjuna)

Scene: The Mothers (Mātṛkā-gaṇas) approach and bestow themselves/their hosts upon Skanda; the cosmos is shown as pervaded by auspicious feminine presences across beings moving and unmoving.

M
Mātṛgaṇa (Mātṛkās)
S
Skanda (implied)
T
Three worlds (Trailokya)

FAQs

Skanda’s power is not merely martial; it is upheld by the all-pervading Shakti embodied by the Mātṛkās.

No particular tīrtha is named; the verse emphasizes cosmic pervasion by the Mother-goddesses.

None; it is a doctrinal-narrative statement about the Mātṛgaṇas.