Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 49
Devanagari script
विश्वरूपस्तालकेतुः पंचाशच्च सिताननः । ईशानो वृद्धदेवश्च दीप्तात्मा मृत्युहा तथा
Transliteration
viśvarūpastālaketuḥ paṃcāśacca sitānanaḥ | īśāno vṛddhadevaśca dīptātmā mṛtyuhā tathā
Translation
วิศวรูปะและตาลเกตุมา และสิตานนะมาพร้อมห้าสิบ. อีศานะ วฤทธเทวะ ทีปตาตมา และมฤตยูหาก็มาถึงด้วย
Word by Word
विश्वरूपः(named) Viśvarūpa
विश्वरूपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व + रूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (विश्वं रूपं यस्य/विश्व-रूपः)
तालकेतुः(named) Tālaketu
तालकेतुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootताल + केतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तालस्य केतुः)
पञ्चाशत्(named) Pañcāśat / Fifty
पञ्चाशत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपञ्चाशत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्यावाचक (fifty)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
सिताननः(named) Sitānana / white-faced
सिताननः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसित + आनन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (सितम् आननं यस्य)
ईशानः(named) Īśāna
ईशानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईशान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वृद्धदेवः(named) Vṛddhadeva / aged god
वृद्धदेवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृद्ध + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (वृद्धः देवः)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
दीप्तात्मा(named) Dīptātmā / radiant-souled
दीप्तात्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदीप्त + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (दीप्तः आत्मा यस्य)
मृत्युहा(named) Mṛtyuhā / slayer of death
मृत्युहा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृत्यु + हन् (धातु) → ह (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (मृत्युं हन्ति इति); कृदन्तः: √हन् (2P) + क्विप् (हन्→हा)
तथाlikewise/also
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक/एवमेव (adverb)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: More gaṇa chiefs arrive: some with specified numbers (e.g., fifty), others singly named; the crowd thickens, suggesting a grand cosmic convocation.
Characters & Entities
V
ViśvarūpaT
TālaketuS
SitānanaĪ
ĪśānaV
VṛddhadevaD
DīptātmāM
MṛtyuhāG
GaṇasFAQs
By naming gaṇas with power-laden epithets (like ‘Mṛtyuhā’), the text magnifies Śiva’s life-protecting and fear-dispelling grace.
None is specified in this verse; it remains within the assembly description.
No ritual instruction appears in this verse.