Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 25

केवलं यावदर्थार्थं तद्रूपं सात्त्विकं तव । तत्ते रूपत्रयमिदं ब्रूहि नोपासते हि के

kevalaṃ yāvadarthārthaṃ tadrūpaṃ sāttvikaṃ tava | tatte rūpatrayamidaṃ brūhi nopāsate hi ke

แต่ความปรารถนาที่มีเพียงเท่าที่จำเป็นเพื่อกิจของตน นั่นคือรูปสัตตวะของท่าน จงบอกแก่ข้าถึงรูปสามประการนี้ของท่านเถิด—ใครเล่าจะไม่บูชาเรียกหาท่าน?

केवलम्only; merely
केवलम्:
Adhikarana (Manner/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषणवत् (adverbial use: only/merely)
यावत्as much as; up to
यावत्:
Sambandha (Limiter/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय/संबन्ध-शब्द)
Formपरिमाणवाचक-अव्यय (limit/extent: as much as)
अर्थार्थम्for the sake of gain/utility
अर्थार्थम्:
Karma (Object/Purpose/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्थार्थ (प्रातिपदिक: अर्थ + अर्थ)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; तत्पुरुष (उद्देश्य/प्रयोजन: ‘अर्थस्य अर्थः’/‘अर्थार्थम्’ = for the sake of gain); कर्म
तत्that
तत्:
Visheshana (Demonstrative/विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश
रूपम्form
रूपम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
सात्त्विकम्sattvic
सात्त्विकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसात्त्विक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘रूपम्’ इत्यस्य विशेषण
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
तत्that
तत्:
Sambandha (Demonstrative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश
तेto you; for you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th case), एकवचन; सम्प्रदान (dative: to you)
रूपत्रयम्the threefold form; triad of forms
रूपत्रयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरूपत्रय (प्रातिपदिक: रूप + त्रय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive tatpurusha: ‘रूपाणां त्रयम्’ = triad of forms)
इदम्this
इदम्:
Visheshana (Demonstrative/विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश
ब्रूहिtell; speak
ब्रूहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-निपात (negation particle)
उपासतेthey worship; they attend upon
उपासते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-आस् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद
हिindeed; for
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/अवधारणे निपात (particle: indeed/for)
केwho (people)
के:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; प्रश्नवाचक (interrogative)

Indra

Scene: Manmatha’s sattvic aspect appears calm and luminous, holding a simple lotus rather than weapons of agitation; the speaker asks who is free from invoking desire, implying universality.

I
Indra
M
Manmatha (Kāma)
G
Guṇas (sattva, rajas, tamas)

FAQs

Sattvic desire is measured and need-based; spiritual progress includes regulating desire to necessity rather than indulgence.

No tīrtha is mentioned; the focus remains on the nature of kāma.

None directly; ‘upāsanā’ is referenced generally as worship/propitiation.