Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 36

यत्नेन महता तावत्पुण्यैर्बहुविधैरपि । साधयत्यात्मनो लोको मानुष्य मतिदुर्लभम्

yatnena mahatā tāvatpuṇyairbahuvidhairapi | sādhayatyātmano loko mānuṣya matidurlabham

“ด้วยความเพียรยิ่ง—แม้ด้วยบุญกุศลนานาประการ—สรรพชีวิตจึงบรรลุภาวะเป็นมนุษย์ อันได้มายากยิ่ง”

यत्नेनby effort
यत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
महताgreat
महता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; विशेषण (यत्नस्य)
तावत्so much / to that extent
तावत्:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formपरिमाण/अवधि-वाचक-अव्यय (so much/for that long)
पुण्यैःby merits (good deeds)
पुण्यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
बहुविधैःof many kinds
बहुविधैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; विशेषण (पुण्यानाम्)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवादार्थक-अव्यय (also/even)
साधयतिaccomplishes/attains
साधयति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसाध् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
आत्मनःfor oneself / of oneself
आत्मनः:
Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
लोकःa person / the world (here: a person)
लोकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
मानुष्यम्human state/birth
मानुष्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमानुष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
मतिदुर्लभम्hard to obtain (even in thought) / very rare
मतिदुर्लभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमति (प्रातिपदिक) + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण (मानुष्यस्य)

Himācala

Listener: Skanda (Kumāra)

Scene: A sober, instructive statement: beings attain the rare human condition only through great effort and many merits—an admonition to not waste life.

H
Himācala

FAQs

Human life is a rare attainment earned by effort and merit; it should be used for dharma and liberation-oriented living.

None; the verse is a general dharmic teaching.

No specific rite is listed; puṇya is referenced broadly as accumulated merit.