Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 10

अथोवाच सहस्राक्षं केशवः प्रहसन्निव । एवमेतद्यथा प्राह भवानस्मद्गतं वचः

athovāca sahasrākṣaṃ keśavaḥ prahasanniva | evametadyathā prāha bhavānasmadgataṃ vacaḥ

แล้วพระเกศวะก็ตรัสกับสหัสรाक्षะ (อินทร์) ประหนึ่งแย้มสรวลว่า “เป็นเช่นนั้นแท้—ดังที่ท่านกล่าว—ถ้อยคำนี้ที่มาถึงเราแต่ท่าน”

अथthen
अथ:
Discourse marker
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तरार्थक) — indeclinable ‘then/now’
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परिपूर्ण), प्रथमपुरुषः, एकवचनम् — Perfect, 3rd person singular
सहस्राक्षम्the thousand-eyed (Indra)
सहस्राक्षम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (2nd) एकवचनम्; बहुव्रीहिः (सहस्रम् अक्षाणि यस्य) — Masculine, Accusative singular; epithet of Indra
केशवःKeśava (Viṣṇu)
केशवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकेशव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम् — Masculine, Nominative singular
प्रहसन्smiling/laughing
प्रहसन्:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
TypeAdjective
Rootप्र-हस् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम् — Present active participle; Masculine, Nominative singular
इवas if
इव:
Upamā-dyotaka
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (उपमा-वाचक) — ‘as if’
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय — ‘thus’
एतत्this
एतत्:
Karman/Predicate
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् — Neuter, Nom./Acc. singular; here predicate ‘this’
यथाas
यथा:
Kriyāviśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकार/उपमान) — ‘as/just as’
प्राहsaid, spoke
प्राह:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Rootप्र-√अह्/ब्रू (धातु; ‘to say’)
Formलिट् (परिपूर्ण), प्रथमपुरुषः, एकवचनम् — Perfect, 3rd person singular
भवान्you (sir)
भवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम् — Masculine, Nominative singular (honorific ‘you’)
अस्मत्of us
अस्मत्:
Samāsa-aṅga
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th) बहुवचनस्य प्रातिपदिक-रूपम्; समासाङ्ग — first member in compound
गतम्directed to us
गतम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier of vacaḥ)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd) एकवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः (अस्मान् गतं) — Neuter, Accusative singular; ‘addressed to us’
वचःwords, speech
वचः:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd) एकवचनम् — Neuter, Nom./Acc. singular; here object/predicate ‘speech/words’

Keśava (Viṣṇu)

Scene: Keśava turns toward Indra with a gentle smile; Indra stands respectfully, hands folded; the atmosphere shifts from crisis to confident planning.

K
Keśava
S
Sahasrākṣa (Indra)

FAQs

Divine action proceeds through clear counsel and mutual confirmation among the gods to uphold dharma.

No specific tīrtha is named in this verse; it is part of a Kaumārikā-khaṇḍa narrative on divine strategy.

None; the verse is conversational, setting up the ensuing action against adharma.