Previous Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 82

एवं वचस्तस्य निशम्य विष्णोः सर्वेश्वरस्याथ रथं निमेषात् । निनाय दूरं किल कालनेमिनो भीतस्तदा सारथिर्लोकनाथात्

evaṃ vacastasya niśamya viṣṇoḥ sarveśvarasyātha rathaṃ nimeṣāt | nināya dūraṃ kila kālanemino bhītastadā sārathirlokanāthāt

เมื่อได้ยินพระดำรัสของพระวิษณุ ผู้เป็นเจ้าแห่งสากลโลก สารถีของกาลเนมิซึ่งหวาดกลัวต่อพระโลกนาถ จึงขับรถศึกหนีไปไกลในชั่วพริบตา

एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb of manner)
वचःwords, speech
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
निशम्यhaving heard
निशम्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootशम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) उपसर्ग ‘नि-’; अव्ययभाव
विष्णोःof Vishnu
विष्णोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
सर्वेश्वरस्यof the Lord of all
सर्वेश्वरस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारयवत्/षष्ठी: सर्वेषां ईश्वरः), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; ‘विष्णोः’ इत्यस्य विशेषण
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक/प्रारम्भसूचक अव्यय (then/now)
रथम्the chariot
रथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
निमेषात्in a moment; within a blink
निमेषात्:
Apadana (Ablative of measure/अपादान)
TypeNoun
Rootनिमेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; अवधी/कालपरिमाणे (within a blink)
निनायled, drove
निनाय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
दूरम्far away
दूरम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदूर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण; accusative used adverbially)
किलindeed, it is said
किल:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formनिपात (particle: indeed/it is said)
कालनेमिनःof Kālanemi
कालनेमिनः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकालनेमि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
भीतःafraid
भीतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभी (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (to ‘सारथिः’)
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (then)
सारथिःcharioteer
सारथिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसारथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
लोकनाथात्from (fear of) the Lord of the world
लोकनाथात्:
Apadana (Cause/source of fear/अपादान)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: लोकस्य नाथः), पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेतौ/भयहेतौ (out of fear of)

Sūta/Lomaharṣaṇa (deduced for Māheśvarakhaṇḍa narration)

Scene: A terrified charioteer whipping the horses, the chariot streaking away in a blur, while Viṣṇu stands radiant and still; the contrast between divine stillness and mortal panic is central.

V
Viṣṇu
K
Kālanemi
S
Sārathi (charioteer)
L
Lokanātha

FAQs

When the Supreme Lord asserts dharma, adharma retreats instantly; divine sovereignty dispels fear and arrogance.

No specific tīrtha is named in this verse; it functions within a mythic-historical battle episode of the Kaumārikākhaṇḍa.

None in this verse; it is narrative, emphasizing the Lord’s protective power.