Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 63

गार्गि रक्ष पयो भद्रे नकुलोऽयमुपेति च । पयः पातुं कृतिमतिं नकुलं तं निराकुरु

gārgi rakṣa payo bhadre nakulo'yamupeti ca | payaḥ pātuṃ kṛtimatiṃ nakulaṃ taṃ nirākuru

โอ้คารคี ผู้เป็นที่รัก จงพิทักษ์น้ำนมไว้—พังพอนตัวนี้กำลังมา แม้มันจะฉลาดคิดจะดื่มน้ำนม ก็จงขับไล่มันออกไปเสีย

गार्गिO Gārgī
गार्गि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगार्गी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन-प्रयोग (vocative address)
रक्षprotect
रक्ष:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पयःmilk
पयः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; (sandhi-resolved from पयो)
भद्रेO good lady / dear one
भद्रे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; प्रिय-सम्बोधन (term of endearment)
नकुलःthe mongoose
नकुलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
उपेतिapproaches
उपेति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-इ (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
पयःmilk
पयः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन
पातुम्to drink
पातुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्यय-भाव; कर्तृ/कर्म-सम्बन्धे प्रयोजनम्
कृतिमतीम्clever / intelligent
कृतिमतीम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृतिमत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; विशेषण (qualifier)
नकुलम्the mongoose
नकुलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; सर्वनाम
निराकुरुdrive away / repel
निराकुरु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्-आ-कृ (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Yājñavalkya (speaking to Gārgī, within the narrated episode)

Scene: A hermitage or simple household scene: Gārgī near a pot of milk; a mongoose approaches stealthily; a speaker urgently warns her to protect the milk and drive it away.

Y
Yājñavalkya
G
Gārgī
N
Nakula (mongoose)
M
Milk (payaḥ)

FAQs

Dharma includes careful stewardship of āśrama resources; alertness and restraint prevent disorder and harm.

No tīrtha is named; the verse is a domestic āśrama instruction within the broader Purāṇic narrative.

None; it is a practical injunction—guarding and preserving what is meant for rightful use.