Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 3

गौतम उवाच । कृते त्वग्निमयः शैलस्त्रेतायां मणिपर्वतः । द्वापरं हाटकगिरिः कलौ मरकताचलः

gautama uvāca | kṛte tvagnimayaḥ śailastretāyāṃ maṇiparvataḥ | dvāparaṃ hāṭakagiriḥ kalau marakatācalaḥ

โคตมะกล่าวว่า: ในกฤตยุค ภูเขานั้นมีสภาพเป็นเพลิง; ในเตรตายุค กลายเป็นภูเขาแห่งรัตนะ; ในทวาปรยุค ปรากฏเป็นยอดทองคำ; และในกลียุค เป็นภูเขามรกต

gautamaḥGautama
gautamaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgautama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
kṛtein the Kṛta (age)
kṛte:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṛta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; युगनाम (कृतयुगे)
tuindeed, but
tu:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वयार्थक (particle: but/indeed)
agnimayaḥmade of fire
agnimayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootagni + maya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; अग्नि-मय इति तत्पुरुषसमासः; शैलः इति विशेषणम्
śailaḥmountain
śailaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśaila (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
tretāyāmin the Tretā (age)
tretāyām:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Roottretā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; युगनाम
maṇiparvataḥthe jewel-mountain (Maṇiparvata)
maṇiparvataḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmaṇi + parvata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; मणि-पर्वत इति तत्पुरुषसमासः (नामधेय)
dvāparamin the Dvāpara (age)
dvāparam:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdvāpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी) एकवचनार्थे अव्ययवत् प्रयोगः/द्वितीया-प्रायः; युगनाम (द्वापरे)
hāṭakagiriḥthe golden mountain (Hāṭakagiri)
hāṭakagiriḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothāṭaka + giri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; हाटक-गिरि इति तत्पुरुषसमासः (नामधेय)
kalauin the Kali (age)
kalau:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkali (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; युगनाम
marakatācalaḥthe emerald mountain (Marakatācala)
marakatācalaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmarakata + acala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; मरकत-अचल इति तत्पुरुषसमासः (नामधेय)

Gautama

Tirtha: Aruṇācala

Type: peak

Listener: Pārvatī (within the dialogue sequence)

Scene: A four-panel or concentric-time depiction of Arunāchala: blazing fire-mountain (Kṛta), gem-studded mountain (Tretā), golden peak (Dvāpara), emerald-green hill (Kali), with Gautama narrating to attentive listeners.

G
Gautama
A
Aruṇācala

FAQs

The one sacred Śiva-sthala (Aruṇācala) reveals different radiance in different ages, yet remains the same supreme refuge.

Aruṇācala—the sacred mountain later identified with Tiruvaṇṇāmalai—praised as a timeless Śiva-sthala.

No specific rite is prescribed here; the verse establishes the site’s yuga-wise manifestation as its mahatmya.