Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 56

तीर्थयात्रां चिकीर्षुः प्राग्विधायोपोषणं गृहे । गणेशं च पितॄन्विप्रान्साधूञ्छक्त्या प्रपूज्य च

tīrthayātrāṃ cikīrṣuḥ prāgvidhāyopoṣaṇaṃ gṛhe | gaṇeśaṃ ca pitṝnviprānsādhūñchaktyā prapūjya ca

ผู้ใดตั้งใจจะไปจาริกยังทีรถะ พึงถืออุโบสถที่บ้านก่อน แล้วตามกำลังของตนจึงบูชาพระคเณศ บรรพชน (ปิตฤ) พราหมณ์ และสาธุชนด้วยศรัทธา

तीर्थयात्राम्pilgrimage to sacred places
तीर्थयात्राम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ-यात्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (तीर्थस्य यात्रा)
चिकीर्षुःdesiring to do (to undertake)
चिकीर्षुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + इषु (कृदन्त-प्रत्यय)
Formकृदन्त (इषु-प्रत्ययान्त) ‘कर्तुमिच्छन्’; पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (यात्री/जनः)
प्राक्beforehand
प्राक्:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्राक् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (पूर्वम्)
विधायhaving performed/arranged
विधाय:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootधा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive) ‘विधाय’ = कृत्वा/सम्पाद्य; पूर्वक्रिया
उपोषणम्fasting (upavāsa)
उपोषणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउपोषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गृहेat home
गृहे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
गणेशम्Gaṇeśa
गणेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगणेश (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
पितॄन्the ancestors (manes)
पितॄन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
विप्रान्brāhmaṇas
विप्रान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
साधून्saints/good people
साधून्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसाधु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
शक्त्याaccording to one’s ability
शक्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
प्रपूज्यhaving duly worshipped
प्रपूज्य:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootपूज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive) ‘प्रपूज्य’ = सम्यक् पूजयित्वा; पूर्वक्रिया
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Kāśī-kṣetra (contextual) / sarva-tīrtha (general rule)

Type: kshetra

Scene: A householder at dawn completes a simple home-fast vow, then worships Gaṇeśa, offers water to pitṛs, and respectfully serves brāhmaṇas and sādhus before setting out with staff and waterpot.

G
Gaṇeśa
P
Pitṛs
B
Brāhmaṇas
S
Sādhus

FAQs

Pilgrimage begins with purification and reverence—fasting and honoring divine and ancestral supports of dharma.

Given in the Kāśīkhaṇḍa, it frames the proper approach to the tīrthas associated with Kāśī.

Upoṣaṇa (fasting) at home before departure, and pūjā of Gaṇeśa, Pitṛs, brāhmaṇas, and sādhus according to one’s means.