Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 17

नरो न रोगी यदिहाविहाय सहायभूतां सकलस्य जंतोः । काशीमनाशी सुकृतैकराशिमन्यत्र यातुं यततां न चान्यः

naro na rogī yadihāvihāya sahāyabhūtāṃ sakalasya jaṃtoḥ | kāśīmanāśī sukṛtaikarāśimanyatra yātuṃ yatatāṃ na cānyaḥ

ชายใดละทิ้งกาศี ณ ที่นี้—ผู้เกื้อกูลสรรพสัตว์ ไม่เสื่อมสูญ และเป็นคลังบุญเพียงหนึ่งเดียว—แล้วเพียรไปที่อื่น ชายนั้นแลป่วยแท้; มิใช่ไปแห่งใดแน่ชัด หากไปเพียง “ที่อื่น” เท่านั้น

naraḥa man
naraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nanot
na:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
rogīdiseased
rogī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootrogin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
yatwhich/that
yat:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
ihahere
iha:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
avihāyahaving abandoned
avihāya:
Kriya-visheshana (Converb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootava√hā (हा धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘अविहाय’ = त्यक्त्वा (having abandoned)
sahāya-bhūtāmhaving become a helper/ally
sahāya-bhūtām:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootsahāya (प्रातिपदिक) + bhūta (भू धातु, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण—‘सहायः भूता’ (having become a helper)
sakalasyaof all
sakalasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootsakala (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; विशेषण
jaṃtoḥof the creature/being
jaṃtoḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootjantu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
kāśīmKāśī
kāśīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkāśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
anāśīimperishable
anāśī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootanāśin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (naraḥ understood)
sukṛta-eka-rāśim(Kāśī) the single heap of merit
sukṛta-eka-rāśim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsukṛta (प्रातिपदिक) + eka (प्रातिपदिक) + rāśi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग [kāśī-विशेषण], द्वितीया, एकवचन; समासः—‘सुकृतानाम् एकः राशिः’
anyatraelsewhere
anyatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootanyatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: elsewhere)
yātumto go
yātum:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootyā (या धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), गमनार्थे
yatatāmlet them strive
yatatām:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootyat (यत् धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन (Plural), आत्मनेपद; ‘यतताम्’ = प्रयत्नं कुर्वन्तु
nanot
na:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
caand
ca:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
anyaḥanother (person)
anyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अन्यः (जनः)’

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa frame commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A physician-like sage points to Kāśī as the true medicine; a pilgrim with anxious eyes looks toward distant roads labeled ‘anyatra’, while Kāśī appears as a compassionate goddess-city offering shelter to beings.

K
Kāśī
A
All beings (jaṃtu)

FAQs

To abandon Kāśī after reaching it is portrayed as a kind of spiritual illness—rejecting what supports all beings and leads toward liberation.

Kāśī (Vārāṇasī), called imperishable and universally helpful.

None directly; it is a strong admonition to remain devoted to Kāśī rather than seeking lesser alternatives.