Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 1

स्कंद उवाच । अथोत्तरस्यामाशायां कुंडमर्काख्यमुत्तमम् । तत्र नाम्नोत्तरार्केण रश्मिमाली व्यवस्थितः

skaṃda uvāca | athottarasyāmāśāyāṃ kuṃḍamarkākhyamuttamam | tatra nāmnottarārkeṇa raśmimālī vyavasthitaḥ

สกันทร์ตรัสว่า: ต่อไป ณ ทิศเหนือมีสระอันประเสริฐชื่อว่า ‘อรกะ’; ณ ที่นั้น พระสุริยะผู้มีพวงมาลัยแห่งรัศมี สถิตอยู่ในนาม ‘อุตตรารกะ’

स्कन्दःSkanda
स्कन्दः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्कन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद — Perfect, 3rd person, Singular
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (conjunctive/adverb) — ‘then/now’
उत्तरस्याम्in the northern
उत्तरस्याम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — Feminine, Locative, Singular; दिशि/आशायाम् इति विशेषण
आशायाम्direction, quarter
आशायाम्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन — Feminine, Locative, Singular
कुण्डम्a pond, basin
कुण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular
अर्क-आख्यम्named ‘Arka’
अर्क-आख्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्क (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular; ‘अर्क’ इति नाम यस्य (नामधेय-विशेषण)
उत्तमम्excellent, best
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular; विशेषण
तत्रthere
तत्र:
Desha-adhikarana (Locus/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन — Neuter, Instrumental, Singular; ‘by name’
उत्तर-अर्केणby (one called) Uttarārka
उत्तर-अर्केण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक) + अर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन — Masculine, Instrumental, Singular
रश्मि-मालीthe sun (garlanded with rays)
रश्मि-माली:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरश्मि (प्रातिपदिक) + मालिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
व्यवस्थितःis stationed, stands established
व्यवस्थितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकालिक विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Past participle used predicatively: ‘is stationed/stands’

Skanda

Tirtha: Arka-kuṇḍa (Uttarārka)

Type: kund

Listener: A disciplined interlocutor addressed as ‘suvrata’ (likely a sage/ṛṣi in the Kāśīkhaṇḍa dialogue frame)

Scene: Skanda points out the northern quarter of Kāśī where a radiant pond named Arka lies; Sūrya is envisioned as a figure crowned with rays, seated above the waters as ‘Uttarārka’.

S
Skanda
U
Uttarārka
S
Sūrya (Raśmimālī)
K
Kāśī (implied)

FAQs

Kāśī’s landscape is mapped as divine presence; even directions hold sanctified sites where deities abide.

Arka-kuṇḍa / Uttarārka-kuṇḍa in the northern sector of Kāśī.

None yet; the verse introduces the site and its presiding solar presence.