Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 11

हंसत्वं तस्य सूर्यस्य तदा सफलतामगात् । सदा नभोध्वनीनस्य काशीं प्रति यियासतः

haṃsatvaṃ tasya sūryasya tadā saphalatāmagāt | sadā nabhodhvanīnasya kāśīṃ prati yiyāsataḥ

ครานั้น การที่พระอาทิตย์ทรงแปลงเป็นหงส์ (หังสา) ก็สำเร็จผลแท้จริง เพราะพระองค์ดำเนินไปตามหนทางแห่งเวหาอยู่เสมอ ด้วยพระทัยมุ่งจะไปสู่กาศี

हंसत्वम्the state of being a swan
हंसत्वम्:
कर्ता/विषय (Subject/topic)
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक) + त्व (तद्धित-प्रत्यय; भाववाचक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular); भाववाचक-तद्धितान्त
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन (Singular)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन (Singular)
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-अव्यय
सफलताम्success, fruitfulness
सफलताम्:
कर्म (Object/complement)
TypeNoun
Rootस (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + ता (तद्धित; भाववाचक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); भाववाचक-तद्धितान्त
अगात्attained/went to
अगात्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
सदाalways
सदा:
कालाधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; नित्यत्ववाचक-अव्यय (always)
नभोद्ध्वनीनस्यof the one moving along the sky-path
नभोद्ध्वनीनस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootनभस् (प्रातिपदिक) + ध्वनीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन (Singular); (तस्य सूर्यस्य) इति विशेषणम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (नभसि ध्वनीनः/मार्गी)
काशीम्Kashi
काशीम्:
कर्म/गन्तव्य (Destination)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
प्रतिtowards
प्रति:
दिशा/प्रत्यवस्थान (Direction)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश-प्रयोगे अव्यय (preposition)
यियासतःof (him) wishing to go
यियासतः:
सम्बन्ध (Genitive; of one intending)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formसन्नन्त-धातु (यि+या = यियास् ‘to wish to go’); शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (Present participle), परस्मैपद-प्रयोग; पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन (Singular)

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa frame: Skanda to Agastya)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: Sūrya’s assumed haṃsa-form proves effective as he continually traverses the sky-lanes, intent on reaching Kāśī.

S
Sūrya
H
Haṃsa (swan form)
K
Kāśī (Vārāṇasī)
S
sky-path (nabho-dhvanī)

FAQs

Right means are adopted to fulfill a dharmic end; divine forms and symbols serve the protection of sacred dharma.

Kāśī, the destination that motivates even Sūrya’s transformation and swift travel.

None; it is narrative description of Sūrya’s form and intention.