Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 25

कः काशीं प्राप्य दुर्बुद्धिरपरत्र यियासति । मोक्षनिक्षेप कलशीं तुच्छश्रीकृतमानसः

kaḥ kāśīṃ prāpya durbuddhiraparatra yiyāsati | mokṣanikṣepa kalaśīṃ tucchaśrīkṛtamānasaḥ

ครั้นได้ถึงกาศีแล้ว คนเขลาผู้ใดเล่าจะใคร่ไปที่อื่น ใจถูกทำให้ต่ำด้วยศรีอันจ้อย; เพราะกาศีนั้นแลคือหม้อกัลศีอันรองรับการฝากไว้แห่งโมกษะ

कःwho?
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; प्रश्नवाचक
काशीम्Kāśī
काशीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्राप्यhaving attained
प्राप्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√आप् (धातु) + प्र (उपसर्ग) (क्त्वान्त)
Formक्त्वा/ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund)
दुर्बुद्धिःa foolish person
दुर्बुद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्बुद्धि (प्रातिपदिक; दुर् + बुद्धि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘दुष्टा बुद्धिः यस्य’ (अर्थतः बहुव्रीहिवत्)
अपरत्रelsewhere
अपरत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअपरत्र (अव्यय)
Formदेश/अवसरवाचक-अव्यय ‘elsewhere/afterwards’
यियासतिwants to go
यियासति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु) (सन्नन्त/इच्छार्थ; यियास्)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; सन्नन्त-धातुरूप (desiderative) ‘wishes to go’
मोक्षनिक्षेपकलशीम्the jar that deposits (bestows) liberation
मोक्षनिक्षेपकलशीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमोक्ष + निक्षेप + कलशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास ‘मोक्षस्य निक्षेपः’ इति, तदर्था ‘कलशी’
तुच्छश्रीकृतमानसःone whose mind deems worldly prosperity trivial
तुच्छश्रीकृतमानसः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुच्छ + श्री + कृत + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहि ‘तुच्छा श्रीः कृताः (गणिताः) येन मानसेन सः’

Skanda

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: Kāśī as a sacred golden kalaśa overflowing with light labeled ‘mokṣa’, while a pilgrim turns away from glittering but small worldly palaces and jewels; the Gaṅgā and Viśvanātha temple anchor the scene.

K
Kāśī
M
Mokṣa

FAQs

Worldly attractions are ‘small’ compared to liberation; Kāśī is praised as a unique locus where mokṣa is most accessible.

Kāśī (Vārāṇasī), explicitly exalted as a “mokṣa-vessel” (mokṣa-nikṣepa-kalaśī).

No formal rite; it counsels steadfast attachment to Kāśī over chasing lesser worldly gains.