Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 17

मरुद्गणानगणयंस्तुषितांस्तोषयन्गुणैः । सर्वविद्याधरो यस्तु सर्वविद्याधरेष्वपि

marudgaṇānagaṇayaṃstuṣitāṃstoṣayanguṇaiḥ | sarvavidyādharo yastu sarvavidyādhareṣvapi

พระองค์ทรงนับและบัญชาหมู่มรุตทั้งหลาย ทรงยังหมู่ตุษิตให้ยินดีด้วยคุณธรรม พระองค์เป็นผู้ทรงไว้ซึ่งวิทยาทั้งปวง—เลิศยิ่งแม้ในหมู่วิทยาธรเอง

मरुद्गणान्the hosts of Maruts
मरुद्गणान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमरुत् + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः ‘मरुतां गणाः’ (मरुद्गण)
अगणयन्he disregarded
अगणयन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअ + गणय् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; नञ्-उपसर्ग ‘अगणयत्’ (he did not count/heed)
तुषितान्the Tuṣitas
तुषितान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतुषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; भूतकृदन्त (तुष् धातोः क्त) ‘तुषित’ (Tushitas, a class of gods)
तोषयन्pleasing
तोषयन्:
Kriya (Participial action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootतुष् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘तोषयन्’ = causing to be pleased
गुणैःby virtues/qualities
गुणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण
सर्वविद्याधरःholder of all knowledge
सर्वविद्याधरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व + विद्या + धर (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कृदन्त ‘धर’ (धृ), समासः तत्पुरुषः ‘सर्वा विद्याः धरति’
यःwho
यः:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
तुindeed/but
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात
सर्वविद्याधरेषुamong the Vidyādharas (holders of knowledge)
सर्वविद्याधरेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व + विद्या + धर (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; अधिकरण (locative); समासः तत्पुरुषः
अपिeven/also
अपि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle) समुच्चय/अपि-भाव

Skanda

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Naimiṣāraṇya ṛṣis

Scene: The lord stands calm, with Marut hosts arranged like disciplined winds around him; Tuṣitas offer respectful smiles and gifts; Vidyādharas hover with manuscripts and vīṇās, yet bow acknowledging his pre-eminence.

M
Marutgaṇāḥ
T
Tuṣitāḥ
V
Vidyādharāḥ

FAQs

True greatness is shown by virtue (guṇa) and mastery of sacred knowledge, which naturally attracts reverence from higher beings.

The Kāśī Khaṇḍa framework undergirds the praise, reinforcing Kāśī’s spiritual ecosystem, though no single tīrtha is named in this verse.

None; it is descriptive stuti focusing on guṇa and vidyā.