Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 65

यत्प्राप्य न निवर्तेत यत्प्राप्य न च शोचति । तल्लभ्यते षडंगेन योगेन कलशोद्भव

yatprāpya na nivarteta yatprāpya na ca śocati | tallabhyate ṣaḍaṃgena yogena kalaśodbhava

ความบรรลุที่เมื่อได้แล้วไม่หวนกลับ และเมื่อได้แล้วไม่เศร้าโศก—โอ้อคัสตยะ ผู้บังเกิดจากหม้อ—ย่อมได้มาด้วยโยคะหกองค์

यत्which; that (state)
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सम्बन्ध-प्रयोग (relative pronoun)
प्राप्यhaving attained
प्राप्य:
Kriya-visheshana (Converb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); धातु: आप् (to obtain) उपसर्ग: प्र-; अर्थ: ‘प्राप्य’ (having attained)
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
निवर्तेतwould not return; would not turn back
निवर्तेत:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + वृत् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; धातु: वृत् (to turn/return) उपसर्ग: नि-
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; पुनरुक्त-सम्बन्ध (relative)
प्राप्यhaving attained
प्राप्य:
Kriya-visheshana (Converb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); ‘having attained’
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (and)
शोचतिgrieves; sorrows
शोचति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootशुच् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
तत्that (state)
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; सर्वनाम (correlative: that)
लभ्यतेis obtained; is attained
लभ्यते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: is obtained)
षडङ्गेनby the six-limbed (method)
षडङ्गेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootषट् (संख्या-प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; द्विगु-समासः (षड् अङ्गानि यस्य) — ‘with the six-limbed (yoga)’
योगेनby yoga
योगेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
कलशोद्भवO pot-born one (Agastya)
कलशोद्भव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकलश (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (आह्वान), एकवचन; तत्पुरुषः (कलशात् उद्भवः)

Skanda

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Agastya

Scene: Skanda instructs sage Agastya; behind them, a symbolic vision of the ‘sorrowless’ state—calm light, lotus, and a path of six steps representing ṣaḍaṅga-yoga—suggesting liberation beyond return.

A
Agastya
K
Kāśī (Vārāṇasī)
Ṣaḍaṅga-yoga

FAQs

Liberation is characterized by freedom from return and sorrow, and it is approached through disciplined yogic limbs.

The instruction belongs to Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī context, aligning yoga with Kāśī’s liberation-oriented dharma.

Practice ṣaḍ-aṅga (six-limbed) yoga as the means to the highest attainment.