Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 160

न शब्दशास्त्राभिरतस्य मोक्षो न चैव रम्या वसथप्रियस्य । न भोजनाच्छादन तत्परस्य न लोकवित्त ग्रहणे रतस्य

na śabdaśāstrābhiratasya mokṣo na caiva ramyā vasathapriyasya | na bhojanācchādana tatparasya na lokavitta grahaṇe ratasya

ผู้ที่หมกมุ่นเพียงในศาสตร์แห่งถ้อยคำ ย่อมไม่มีโมกษะ; ผู้รักที่พำนักอันรื่นรมย์ก็ไม่มี; ผู้ทุ่มเทแก่การกินและนุ่งห่มก็ไม่มี; ผู้ยินดีในการกอบโกยทรัพย์โลกีย์ก็ไม่มี

not/no
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
शब्दशास्त्राभिरतस्यof one devoted to grammar/linguistic treatises
शब्दशास्त्राभिरतस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootशब्दशास्त्र + अभिरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘अभिरत’ (क्त-प्रत्ययान्त) विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुषः (शब्दशास्त्रे अभिरतः)
मोक्षःliberation
मोक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
रम्याःpleasant/delightful (things)
रम्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (अत्र ‘रम्याः’ = रम्याः [वस्तवः/स्त्रियः] इति सामान्य-उपपद)
वसथप्रियस्यof one fond of dwelling/comforts
वसथप्रियस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootवसथ + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वसथं प्रियं यस्य)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
भोजनाच्छादनतत्परस्यof one intent on food and clothing
भोजनाच्छादनतत्परस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootभोजन + आच्छादन + तत्पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समाहार-द्वन्द्व/समुच्चयार्थ-समासपूर्वक तत्पुरुषः (भोजन-आच्छादनयोः तत्परः)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
लोकवित्तग्रहणेin acquiring worldly wealth
लोकवित्तग्रहणे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोकवित्त + ग्रहण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकस्य वित्तं तस्य ग्रहणम्)
रतस्यof one attached/engaged
रतस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘रत’ (क्त-प्रत्ययान्त) विशेषण

Skanda

Tirtha: Kāśī (mokṣa-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Mumukṣu-oriented audience in Kāśī

Scene: A scholar with palm-leaf manuscripts sets them aside, leaving a comfortable house behind; he walks toward a simple riverside seat in Kāśī, carrying only a water pot and rosary, turning inward in meditation.

K
Kāśī
M
Mokṣa

FAQs

Mokṣa demands inner detachment; comfort-seeking, greed, and pride in mere learning obstruct liberation.

Kāśī is the implied mokṣa-kṣetra background, where liberation is linked with renunciation and right orientation.

No specific rite; it prescribes vairāgya—freedom from attachment to comfort, consumption, and wealth.