Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 75

एकाहारः सदा कार्यो न द्वितीयं कदाचन । त्रिरात्रं पंचरात्रं वा पक्षव्रतमथापि वा

ekāhāraḥ sadā kāryo na dvitīyaṃ kadācana | trirātraṃ paṃcarātraṃ vā pakṣavratamathāpi vā

พึงถือการฉันเพียงมื้อเดียวเสมอ—อย่าฉันมื้อที่สองเป็นอันขาด หรือจะถือพรตสามคืน ห้าคืน หรือพรตตลอดกึ่งเดือนก็ได้

एकाहारःsingle meal (one-meal regimen)
एकाहारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक) + आहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case/Nominative), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (एकः आहारः)
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण
कार्यःshould be done/observed
कार्यः:
Vidheyā (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootकार्य (प्रातिपदिक; √कृ धातोः कृत्य-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case/Nominative), एकवचन; कृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive)
not
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation particle)
द्वितीयम्a second (meal)
द्वितीयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/Accusative), एकवचन; संख्याविशेषण-प्रयुक्तं (elliptic: ‘second [meal]’)
कदाचनever; at any time
कदाचन:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकदाचन (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (at any time/ever)
त्रिरात्रम्three-night (vow/fast)
त्रिरात्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + रात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/Accusative), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि रात्राणि)
पञ्चरात्रम्five-night (vow/fast)
पञ्चरात्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपञ्च (प्रातिपदिक) + रात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/Accusative), एकवचन; द्विगु-समासः (पञ्च रात्राणि)
वाor
वा:
Samuccaya/Vikalpa (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)
पक्षव्रतम्fortnight vow
पक्षव्रतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पक्षस्य व्रतम्)
अथthen; moreover
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भार्थक (then/and further)
अपिalso
अपि:
Samuccaya (Addition)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अवधारणार्थक (also/even)
वाor
वा:
Samuccaya/Vikalpa (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात

Skanda

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A pilgrim or widow in Kāśī counting days on a palm-leaf calendar, taking a single simple meal; nearby a small lamp before a Śiva-liṅga; Gaṅgā ghāṭa silhouettes at dusk.

S
Skanda
K
Kāśī (implied context)

FAQs

Self-restraint through measured eating and timed vows is taught as a dharmic discipline supporting spiritual merit.

The instruction occurs within the Kāśī narrative frame, but no individual tirtha is named in this verse.

Ekāhāra (one meal daily) and optional vows lasting three nights, five nights, or a fortnight.