Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 44

दृष्टिं विलुप्य भर्तुर्या कंचिदन्यं समीक्षते । काणा च विमुखी चापि कुरूपा चापि जायते

dṛṣṭiṃ vilupya bharturyā kaṃcidanyaṃ samīkṣate | kāṇā ca vimukhī cāpi kurūpā cāpi jāyate

สตรีผู้ละสายตาจากสามีแล้วเหลียวมองชายอื่น ย่อมได้รับผลเป็นคนตาข้างเดียว ใจหันเห และแม้รูปกายก็อัปลักษณ์

दृष्टिम्sight, gaze
दृष्टिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
विलुप्यhaving taken away, depriving
विलुप्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootवि-लुप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया; धातु: लुप्, उपसर्ग: वि
भर्तुःof the husband
भर्तुः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
याshe who
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
कंचित्some (man/person)
कंचित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थक (some)
अन्यम्another
अन्यम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कंचित् इत्यस्य)
समीक्षतेlooks at, gazes upon
समीक्षते:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-ईक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
काणाone-eyed
काणा:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमाना)
TypeAdjective
Rootकाण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (या इत्यस्य)
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
विमुखीturned away, averse
विमुखी:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमाना)
TypeAdjective
Rootविमुख (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि = also/even
कुरूपाugly
कुरूपा:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमाना)
TypeAdjective
Rootकुरूप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि = also/even
जायतेbecomes, is born/comes to be
जायते:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A domestic interior in Kāśī: a woman turns her face away from her husband and glances toward another man; the scene is rendered as a moral allegory with shadowed tones and a didactic aura.

S
Skanda
A
Agastya
K
Kāśī (context)

FAQs

Single-minded fidelity and reverence toward one’s spouse are presented as protective dharma; wavering attention is portrayed as spiritually and karmically harmful.

The broader discourse belongs to the Kāśī Khaṇḍa, thus situating the teaching within the sanctifying frame of Kāśī (Vārāṇasī), even if this verse itself is ethical rather than topographical.

No specific rite is prescribed here; it is an ethical injunction (ācāra) concerning conduct.