Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 75

नामाविमुक्तमभवदुभयोः क्षेत्रलिंगयोः । एतद्द्वयं समासाद्य न भूयो गर्भभाग्भवेत्

nāmāvimuktamabhavadubhayoḥ kṣetraliṃgayoḥ | etaddvayaṃ samāsādya na bhūyo garbhabhāgbhavet

ทั้งเขตศักดิ์สิทธิ์และลึงค์ ต่างได้รับนามว่า “อวิมุกตะ” ครั้นได้บรรลุคู่ธรรมนี้ (อวิมุกตะเกษตร และอวิมุกเตศวรลึงค์) แล้ว ย่อมไม่กลับไปเป็นผู้ต้องร่วมครรภ์อีก คือไม่เวียนเกิดใหม่

नाम(as) the name
नाम:
Sambandha/Avyaya-bhāva (Naming/quotative)
TypeNoun
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अव्ययवत् प्रयोगः (नाम = ‘as/namely’)
अविमुक्तम्Avimukta (the name)
अविमुक्तम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roota-vimukta (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेष्य-रूपेण ‘नाम’ इत्यस्य
अभवत्was/became
अभवत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
उभयोःof both
उभयोः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootubhaya (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; ‘क्षेत्रलिङ्गयोः’ इत्यस्य विशेषणम्
क्षेत्रलिङ्गयोःof the field and the liṅga
क्षेत्रलिङ्गयोः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक) + liṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; द्वन्द्वसमासः (क्षेत्रं च लिङ्गं च)
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘द्वयम्’ इत्यस्य विशेषणम्
द्वयम्pair/both (two)
द्वयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdvaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मपदम्
समासाद्यhaving approached/attained
समासाद्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√सद् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund)
not
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
भूयःagain
भूयः:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootbhūyas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; पुनरर्थे (adverb ‘again/further’)
गर्भभाग्one who shares the womb (i.e., is reborn)
गर्भभाग्:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootgarbha (प्रातिपदिक) + bhāj (प्रातिपदिक; √भज्-आधारित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (गर्भस्य भागः यस्य/गर्भं भजते)
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Skanda

Tirtha: Avimukta-kṣetra; Avimukteśvara-liṅga

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A luminous sacred city-field labeled Avimukta, with a central ancient liṅga also named Avimukta; pilgrims approach, and a symbolic ‘wheel of rebirth’ dissolves behind them.

A
Avimukta
A
Avimukteśvara
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

Union with Avimukta-kṣetra and Avimukteśvara is presented as a direct cause of mokṣa—freedom from further rebirth.

Avimukta-kṣetra—Kāśī (Vārāṇasī), especially the Avimukteśvara Liṅga.

No specific rite is prescribed here; the emphasis is on attaining/approaching the kṣetra and the liṅga as the liberating means.