Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 69

विधेश्च गौरवं रक्षंस्तथोरी कृतवान्हरः । जंबूद्वीपे यथा काशी निर्वाणपददा सदा

vidheśca gauravaṃ rakṣaṃstathorī kṛtavānharaḥ | jaṃbūdvīpe yathā kāśī nirvāṇapadadā sadā

เพื่อพิทักษ์เกียรติแห่งวิธิ (พรหมา) หระ (ศิวะ) จึงยอมรับตามนั้น ดุจดังเมืองกาศีในชมพูทวีป ที่ประทานฐานะแห่งนิรวาณะอยู่เนืองนิตย์

विधेःof Vidhi (Brahmā)
विधेः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
गौरवम्honour/respect
गौरवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगौरव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
रक्षन्protecting/maintaining
रक्षन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु) → रक्षन्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमान-कृदन्त (present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तथाthus/so
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
उरीassenting/accepting
उरी:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootउरी (अव्यय)
Formअव्यय; स्वीकृत्यर्थक (particle: assent/acceptance)
कृतवान्did/has done
कृतवान्:
Kriya (Main predication/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृतवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृत् (क्तवत्, perfective past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जम्बूद्वीपेin Jambūdvīpa
जम्बूद्वीपे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजम्बू + द्वीप (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारय-समास (जम्बू-नामकः द्वीपः); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
यथाas/just as
यथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)
काशीKāśī (Vārāṇasī)
काशी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
निर्वाणपददाgiver of the state of liberation
निर्वाणपददा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्वाण + पद + दा (प्रातिपदिक; दा-धातुज)
Formतत्पुरुष-समास (निर्वाणस्य पदं ददाति इति/निर्वाणपदं ददाति); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (काशी-विशेषण)
सदाalways
सदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb of time: always)

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Kāśī-mahātmya audience (contextual)

Scene: Śiva (Hara) stands as protector of Brahmā’s honor, accepting a decision/boon; behind them, Kāśī is visualized as a luminous city on the Gaṅgā, radiating the ‘nirvāṇa-pada’ promise.

V
Vidhi (Brahmā)
H
Hara (Śiva)
J
Jambūdvīpa
K
Kāśī (Vārāṇasī)
N
Nirvāṇa

FAQs

Kāśī is celebrated as a perpetual liberating kṣetra; honoring divine order and mutual reverence sustains cosmic harmony.

Kāśī (Vārāṇasī), praised as nirvāṇa-pada-dā—ever granting liberation.

No specific ritual is stated in this verse; it asserts the salvific greatness of Kāśī as a sacred field.