Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 46

त्रिवर्णमयमोंकारं भूर्भुवःस्वरिति त्रयम् । पादत्रयं च सावित्र्यास्त्रयोवेदा अदूदुहन्

trivarṇamayamoṃkāraṃ bhūrbhuvaḥsvariti trayam | pādatrayaṃ ca sāvitryāstrayovedā adūduhan

พระเวททั้งสามได้ ‘รีดน้ำนม’ ออกมาเป็น โอมการะสามพยางค์ ตรีบท ‘ภูรฺ ภุวะห์ สวะห์’ และสามบาทแห่งสาวิตรี (คายตรี)

त्रिवर्णमयम्consisting of three syllables
त्रिवर्णमयम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या) + वर्ण (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of ‘ओंकारम्’): ‘त्रिभिः वर्णैः मयम्’
ओंकारम्the syllable Oṃ (Oṃkāra)
ओंकारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootओंकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
भूःbhūḥ
भूः:
Karma (Quoted element/कर्म)
TypeIndeclinable
Rootभूः (प्रातिपदिक/व्याहृति)
Formअव्यय; व्याहृति-रूप (sacred utterance)
भुवःbhuvaḥ
भुवः:
Karma (Quoted element/कर्म)
TypeIndeclinable
Rootभुवः (प्रातिपदिक/व्याहृति)
Formअव्यय; व्याहृति-रूप
स्वःsvaḥ
स्वः:
Karma (Quoted element/कर्म)
TypeIndeclinable
Rootस्वः (प्रातिपदिक/व्याहृति)
Formअव्यय; व्याहृति-रूप
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-प्रयोग (quotative)
त्रयम्the triad (three)
त्रयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पादत्रयम्the three pādas (three parts)
पादत्रयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
सावित्र्याःof Sāvitrī (Gāyatrī)
सावित्र्याः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसावित्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
त्रयःthree
त्रयः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of ‘वेदाः’)
वेदाःVedas
वेदाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
अदूदुहन्milked out/drew forth
अदूदुहन्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदुह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda instructing Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: Three Vedas personified as sages/cows being ‘milked’ into a golden vessel that becomes Oṃ, then three luminous streams labeled bhūr-bhuvaḥ-svaḥ, then three petals forming Gāyatrī’s three pādas.

O
Oṃkāra
B
Bhūr
B
Bhuvaḥ
S
Svaḥ
S
Sāvitrī
G
Gāyatrī
V
Veda

FAQs

Oṃ, the vyāhṛtis, and Gāyatrī are portrayed as the distilled essence of Vedic wisdom—core supports for dharma and realization.

The Kāśīkhaṇḍa context ties the teaching to Kāśī’s sanctity, while the verse itself expounds mantra origins rather than a location.

No numeric vow is given here; it identifies the canonical components used in Vedic/sandhyā practice: Oṃ, bhūr-bhuvaḥ-svaḥ, and Sāvitrī’s three pādas.