Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 76

अथो मुखविशुद्ध्यर्थं गृह्णीयाद्दंतधावनम् । आचांतोप्यशुचिर्यस्मादकृत्वा दंतधावनम्

atho mukhaviśuddhyarthaṃ gṛhṇīyāddaṃtadhāvanam | ācāṃtopyaśuciryasmādakṛtvā daṃtadhāvanam

ต่อมาเพื่อความบริสุทธิ์แห่งปาก พึงทำการชำระฟัน เพราะแม้ทำอาจมนะแล้ว หากยังมิได้ชำระฟัน ก็ยังนับว่าไม่บริสุทธิ์

अथोthen/now
अथो:
Discourse marker
TypeIndeclinable
Rootअथ + उ (अव्यय)
Formअव्यय; अवधानार्थक/अनन्तरार्थक निपात (then/now)
मुखविशुद्ध्यर्थम्for mouth-purification
मुखविशुद्ध्यर्थम्:
Prayojana (Purpose)
TypeNoun
Rootमुख + विशुद्धि + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (मुखस्य विशुद्ध्यर्थम् = for purification of the mouth); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन (प्रयोजनार्थक द्वितीया)
गृह्णीयात्should take
गृह्णीयात्:
Kriyā (Main action)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
दन्तधावनम्tooth-cleaning (stick/powder)
दन्तधावनम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदन्त + धावन (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (दन्तानां धावनम् = tooth-cleaning); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
आचान्तःhaving performed ācamana
आचान्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ + चम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिeven/also
अपि:
Sambandha/Emphasis (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
अशुचिःimpure
अशुचिः:
Kartṛ-predicative (Subject complement)
TypeAdjective
Rootअशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (of the subject)
यस्मात्because (from which reason)
यस्मात्:
Apādāna (Reason/Source)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
अकृत्वाwithout doing
अकृत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Without doing)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formनञ्-पूर्वक क्त्वान्त (negative absolutive): ‘कृत्वा’ with privative ‘अ-’ = without doing
दन्तधावनम्tooth-cleaning
दन्तधावनम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदन्त + धावन (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Skanda

Tirtha: Kāśī-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: At dawn on a Kāśī ghāṭa, a pilgrim uses a tooth-cleaning implement and rinses, preparing for mantra recitation and temple darśana.

K
Kāśī (implied context)
D
Dantadhāvana (tooth-cleaning)

FAQs

Dharma joins inner worship with bodily discipline; cleanliness is treated as a support for sacred living.

Set within Kāśī Khaṇḍa, it reflects the purity culture expected in the holy city of Vārāṇasī.

One should perform dantadhāvana (tooth-cleaning) for mouth purification; otherwise, even after ācamana, impurity remains.