Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 56

कर्णोपवीत्युदग्वक्त्रो दिवसे संध्ययोरपि । विण्मूत्रे विसृजेन्मौनी निशायां दक्षिणामुखः

karṇopavītyudagvaktro divase saṃdhyayorapi | viṇmūtre visṛjenmaunī niśāyāṃ dakṣiṇāmukhaḥ

ในเวลากลางวัน—แม้ในสองยามสนธยาด้วย—พึงคล้องสายยัชโญปวีตไว้เหนือหู และหันหน้าไปทางทิศเหนือ; รักษาความสงบเงียบแล้วจึงถ่ายอุจจาระและปัสสาวะ ส่วนในเวลากลางคืนพึงหันหน้าไปทางทิศใต้

कर्ण-उपवीतीwearing the sacred thread over the ear (karṇopavīta)
कर्ण-उपवीती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकर्ण (प्रातिपदिक) + उपवीतिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; ‘कर्णे उपवीतं यस्य’ इति (उपवीत-धारण-विशेषः)
उदक्-वक्त्रःfacing north
उदक्-वक्त्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउदक्/उत्तर (प्रातिपदिक) + वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; ‘उदङ्मुखः’ = उत्तराभिमुखः
दिवसेin the daytime
दिवसे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
संध्ययोःat the two twilights
संध्ययोः:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), द्विवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-निपात (also/even)
विण्मूत्रेin excretion/urination (feces and urine)
विण्मूत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविण्मूत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; विण् + मूत्र (समाहार-द्वन्द्व)
विसृजेत्should discharge/evacuate
विसृजेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-सृज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मौनीa silent/observant person
मौनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमौनिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
निशायाम्at night
निशायाम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
दक्षिण-मुखःfacing south
दक्षिण-मुखः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; ‘दक्षिणाभिमुखः’

Skanda

Scene: A brāhmaṇa-pilgrim with sacred thread looped over the ear (karṇopavīta), finger to lips in silence, oriented north under daylight; a second vignette shows him at night facing south under moonlight.

S
Sandhyā (dawn/dusk)

FAQs

Even unavoidable bodily acts are to be done with restraint, silence, and directional discipline, preserving ritual mindfulness.

No particular tīrtha is named; the guidance is part of Kāśīkhaṇḍa’s purity discipline for sacred life.

By day (including dawn/dusk): karṇopavītī and facing north; at night: facing south; observe silence during evacuation.