Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 49
नागाश्च शेषप्रमुखान्गजानैरावतादिकान् । अश्वानुच्चैःश्रवो मुख्यान्कौस्तुभादीन्मणीञ्छुभान्
nāgāśca śeṣapramukhāngajānairāvatādikān | aśvānuccaiḥśravo mukhyānkaustubhādīnmaṇīñchubhān
พึงระลึกถึงนาคทั้งหลายเริ่มด้วยเศษะ ระลึกถึงช้างทั้งหลายเริ่มด้วยไอราวตะ ระลึกถึงม้าทั้งหลายเริ่มด้วยอุจไฉศรวัส และระลึกถึงแก้วมณีมงคลเริ่มด้วยเกาสตุภะ
Skanda
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Listener: Sages in the frame narrative (Naimiṣa)
Scene: A cosmic tableau: Ananta-Śeṣa coiled beneath the worlds, Airāvata emerging like a cloud-elephant, Uccaiḥśravas gleaming white, and Kaustubha jewel radiating—seen in the pilgrim’s inner vision at Kāśī.
FAQs
By recalling exalted beings and treasures, the practitioner aligns the mind with auspiciousness and divine guardianship.
No geographic tīrtha is named; the verse draws on pan-Purāṇic mythic symbols (often linked to the ocean-churning narrative).
Smaraṇa of chief nāgas, elephants, horses, and jewels—an auspicious recollection practice.