Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 21

मतिमद्भ्यो नराः श्रेष्ठास्तेभ्यः श्रेष्ठास्तु वाडवाः । विप्रेभ्योपि च विद्वांसो विद्वद्भ्यः कृतबुद्धयः

matimadbhyo narāḥ śreṣṭhāstebhyaḥ śreṣṭhāstu vāḍavāḥ | viprebhyopi ca vidvāṃso vidvadbhyaḥ kṛtabuddhayaḥ

ในหมู่ผู้มีปัญญา มนุษย์ประเสริฐ; ยิ่งกว่านั้น ผู้มีวินัยและความประพฤติดีเลิศกว่า. แม้ในหมู่พราหมณ์ ผู้รู้ผู้ทรงวิทยาย่อมสูงกว่า; และสูงกว่าผู้รู้คือผู้มีปัญญาสำเร็จและมั่นคง

मतिमद्भ्यःthan the intelligent (ones)
मतिमद्भ्यः:
Apadana (Standard of comparison/अपादान)
TypeAdjective
Rootमतिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), बहुवचन; तुलना-अर्थे ("than the intelligent")
नराःmen
नराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
श्रेष्ठाःsuperior
श्रेष्ठाः:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
तेभ्यःthan them
तेभ्यः:
Apadana (Standard of comparison/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम; तुलना-अर्थे
श्रेष्ठाःsuperior
श्रेष्ठाः:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेष/विरोधार्थक
वाडवाःVāḍavas (a class of people)
वाडवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाडव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (अर्थे) ब्राह्मण-जातिविशेष/वाडव (contextual class)
विप्रेभ्यःthan Brahmins
विप्रेभ्यः:
Apadana (Standard of comparison/अपादान)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, बहुवचन; तुलना-अर्थे
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपवाद/समुच्चयार्थक
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक
विद्वांसःlearned men
विद्वांसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (विद्वस्-शब्द)
विद्वद्भ्यःthan the learned
विद्वद्भ्यः:
Apadana (Standard of comparison/अपादान)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, बहुवचन; तुलना-अर्थे
कृतबुद्धयःthose of firm resolve
कृतबुद्धयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृत + बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय ("कृता बुद्धिः येषाम्"/"कृतबुद्धिः" = resolved/firm-minded)

Skanda

Tirtha: Avimukta-kṣetra (Kāśī)

Type: kshetra

Listener: Kumbhaja (Agastya)

Scene: A sequence of figures on a Kāśī ghāṭ: an ordinary intelligent person, a disciplined ascetic/student, a brāhmaṇa scholar with texts, a learned teacher expounding, and finally a silent realized one with steady gaze—each more luminous than the last.

V
Vipra (Brāhmaṇa)
V
Vidyā (learning)

FAQs

True greatness is measured by discipline, learning, and perfected understanding—not merely by birth or social designation.

Kāśī is the implied context; the verse clarifies the inner qualifications that harmonize with a mokṣa-kṣetra.

No explicit ritual; it recommends cultivation of discipline and kṛta-buddhi (mature, steady discernment).