Previous Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 865

क्षुत्क्षामः शुष्ककंठोष्ठो हाहेति परिदेवयन् । पुनः काशीपुरीं प्राप्तः परिम्लानमुखो वणिक्

kṣutkṣāmaḥ śuṣkakaṃṭhoṣṭho hāheti paridevayan | punaḥ kāśīpurīṃ prāptaḥ parimlānamukho vaṇik

ถูกความหิวโหยบีบคั้น คอและริมฝีปากแห้งผาก คร่ำครวญว่า “โอ้ย โอ้ย” พ่อค้าผู้นั้นกลับมาถึงนครศักดิ์สิทธิ์กาศีอีกครั้ง—ใบหน้าเหี่ยวเฉาอย่างยิ่ง

क्षुत्क्षामःemaciated from hunger
क्षुत्क्षामः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षुत् (प्रातिपदिक) + क्षाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समासः (क्षुत्-क्षामः = क्षुधया क्षामः)
शुष्ककंठोष्ठःwith dry throat and lips
शुष्ककंठोष्ठः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootशुष्क (प्रातिपदिक) + कण्ठ (प्रातिपदिक) + ओष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (शुष्कौ कण्ठ-ओष्ठौ यस्य)
हाहा“alas! alas!”
हाहा:
Sambodhana/Exclamation (उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootहाहा (अव्यय/उद्गार)
Formउद्गार-अव्यय (interjection)
इतिthus
इति:
Discourse marker (उक्तिसूचक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
परिदेवयन्lamenting
परिदेवयन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootपरि + दिव् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परिदेवयन् = विलपन्
पुनःagain
पुनः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्ति-वाचक-अव्यय (adverb)
काशीपुरीम्to Kāśī city
काशीपुरीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक) + पुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय-समासः (काशी-रूपा पुरी)
प्राप्तःhaving reached
प्राप्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘प्राप्तः’ = आगतः/attained
परिम्लानमुखःwith a withered face
परिम्लानमुखः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरि + म्ला (धातु) → म्लान (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (परिम्लानं मुखं यस्य)
वणिक्the merchant
वणिक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवणिज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; वणिक् (वणिज्-शब्दः, प्रथमा एकवचन)

Skanda (deduced: narrative portion within Skanda’s discourse)

Tirtha: Kāśī (Vārāṇasī), Avimukta-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A gaunt merchant, dust-covered and exhausted, staggers toward the ghāṭ-lined skyline of Kāśī; his lips cracked, eyes hollow, hands clasped in helpless lament as temple spires rise beyond the Gaṅgā haze.

K
Kāśīpurī (Vārāṇasī)
M
merchant (vaṇik)

FAQs

Even amid hardship, the pull of Kāśī as a sacred refuge remains compelling—pilgrimage and return to the kṣetra are portrayed as spiritually significant.

Kāśīpurī (Vārāṇasī), approached as a salvific and protective sacred city.

No explicit prescription; the verse functions as narrative setup emphasizing the pilgrim’s condition and return.