Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 74

नैषा पुरी संसृतिरूपपारावारस्य पारं पुरहा पुरारिः । यस्यां परं पौरुषमर्थमिच्छन्सिद्धिं नयेत्पौरपरंपरांसः

naiṣā purī saṃsṛtirūpapārāvārasya pāraṃ purahā purāriḥ | yasyāṃ paraṃ pauruṣamarthamicchansiddhiṃ nayetpauraparaṃparāṃsaḥ

นครนี้มิใช่เพียงเมืองธรรมดา หากเป็นฝั่งโน้นของมหาสมุทรแห่งสังสารวัฏ—ที่มหาเทพ ผู้ทำลายป้อมตรีปุระ ศัตรูแห่งอสูรปุระ ทรงเผยไว้ ในที่นี้ ผู้ใดปรารถนาความหมายสูงสุดแห่งความเป็นมนุษย์ ย่อมถูกนำไปสู่ความสำเร็จสมบูรณ์ แม้ผ่านสายสกุลของชาวเมืองนี้เอง

nanot
na:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध)
eṣāthis
eṣā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देश (demonstrative)
purīcity
purī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpurī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
saṃsṛti-rūpa-pārāvārasyaof the ocean in the form of saṃsāra
saṃsṛti-rūpa-pārāvārasya:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsaṃsṛti (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक) + pārāvāra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (संसृतिरूपः पारावारः यस्य); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
pāramthe far shore
pāram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpāra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
purahāthe destroyer of the cities (Śiva)
purahā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpurahā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शिवस्य नाम
purāriḥenemy of the cities (Śiva)
purāriḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpurāri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शिवस्य नाम
yasyāmin which (city)
yasyām:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
paramsupreme
param:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (pauruṣam artham इत्यस्य विशेषणम्)
pauruṣammanly/heroic (highest human)
pauruṣam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootpauruṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (artham इत्यस्य विशेषणम्)
arthamgoal/meaning
artham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
icchandesiring
icchan:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootiṣ (धातु) + śatṛ (शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अन्तर्निहितः कर्ता)
siddhimsuccess/perfection
siddhim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsiddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
nayetwould lead (to)
nayet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootnī (धातु) + लोट्/विधिलिङ्
Formविधिलिङ् (Optative/संभावना), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
paura-paraṃparā-aṃsaḥa member of the citizens’ lineage/tradition
paura-paraṃparā-aṃsaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpaura (प्रातिपदिक) + paraṃparā (प्रातिपदिक) + aṃsa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (पौराणां परंपरायाः अंशः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: Kāśī is envisioned as a luminous shoreline beyond a dark ocean of saṃsāra; Śiva as Tripurāntaka stands as ferryman/guide, while the city’s inhabitants form a sacred procession symbolizing lineage-transmitted siddhi.

Ś
Śiva (Purahā/Purāri)
K
Kāśī (implied: ‘this city’)

FAQs

Kāśī is framed as a direct passage beyond saṃsāra, where Śiva’s power leads seekers of the highest puruṣārtha to siddhi.

Kāśī (Vārāṇasī), praised as the ‘far shore’ beyond worldly bondage.

No explicit ritual; the verse emphasizes the telos (puruṣārtha) and Śiva’s salvific role in Kāśī.