Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 75

विघ्रैरालोड्यमानोपि योऽविमुक्तं न मुंचति । नैःश्रेयसी श्रियं प्राप्य दुःखांतं सोधिगच्छति

vighrairāloḍyamānopi yo'vimuktaṃ na muṃcati | naiḥśreyasī śriyaṃ prāpya duḥkhāṃtaṃ sodhigacchati

แม้ถูกอุปสรรคเขย่าหวั่นไหว ผู้ใดไม่ละทิ้งอวิมุกตะ ผู้นั้นย่อมได้ศรีอันเป็นมงคลสูงสุด และบรรลุถึงที่สุดแห่งทุกข์

विघ्रैःby obstacles/dangers
विघ्रैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविघ्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
आलोड्यमानःbeing tossed about
आलोड्यमानः:
Karta (Appositional to yaḥ/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeVerb
Rootआ-√लुड्/लोड् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थ: being shaken/tossed
अपिeven
अपि:
Sambandha-bodhaka (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, अप्यर्थ (even/also)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक सर्वनाम (relative pronoun)
अविमुक्तम्Avimukta (Kāśī)
अविमुक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअविमुक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; स्थानवाचक (Avimukta = Kāśī)
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
मुंचतिabandons/lets go
मुंचति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√मुच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
नैःश्रेयसीम्supremely beneficial
नैःश्रेयसीम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier of śriyam/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिःश्रेयस (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (leading to highest good)
श्रियम्fortune/prosperity
श्रियम्:
Karma (Object of prāpya/कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्राप्यhaving attained
प्राप्य:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्र-√आप्/प्राप् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), धातु: प्र-आप्; अर्थ: having obtained
दुःखान्तम्end of suffering
दुःखान्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (दुःखस्य अन्तः)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अधिगच्छतिreaches/attains
अधिगच्छति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि-√गम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Avimukta

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A pilgrim battered by storms/crowds/temptations (vighna) yet holding a small Viśveśvara emblem and walking toward the ghāṭas; the path ends in radiant calm symbolizing duḥkhānta.

A
Avimukta
V
Vighna
N
Naiḥśreyasa

FAQs

Steadfast attachment to the liberating kṣetra (Avimukta) overcomes impediments and culminates in freedom from sorrow.

Avimukta in Kāśī, upheld as the sure refuge even amid vighnas (obstacles).

A discipline of constancy: not leaving Avimukta—implying continued pilgrimage, residence, worship, and devotion there.