Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 79

ज्योतिश्चक्रस्य सर्वस्य ग्रहर्क्षादेः समंततः । गगने भ्रमतो नित्यं त्वमाधारो भविष्यसि

jyotiścakrasya sarvasya graharkṣādeḥ samaṃtataḥ | gagane bhramato nityaṃ tvamādhāro bhaviṣyasi

สำหรับวงจักรแห่งแสงทั้งมวล—ดาวเคราะห์ ดาวฤกษ์ และอื่น ๆ—ที่หมุนเวียนอยู่ในนภาไม่ขาดสายรอบทุกทิศ เจ้าจักเป็นที่รองรับของมันทั้งปวง

ज्योतिः-चक्रस्यof the circle of lights
ज्योतिः-चक्रस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
सर्वस्यof all
सर्वस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
ग्रह-ऋक्ष-आदेःof planets, stars, etc.
ग्रह-ऋक्ष-आदेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक) + ऋक्ष (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular); द्वन्द्व-समासः (ग्रहाः च ऋक्षाणि च) + आदि
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Desha (Spatial extent/देश)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of extent)
गगनेin the sky
गगने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगगन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
भ्रमतःof (that which is) revolving
भ्रमतः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
नित्यम्always
नित्यम्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे नपुंसक-द्वितीया एकवचनरूपेण क्रियाविशेषण (adverbial accusative)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
आधारःsupport
आधारः:
Karta (Predicate noun/कर्ता-विशेष्य)
TypeNoun
Rootआधार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
भविष्यसिyou will be
भविष्यसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

Bhagavān Viṣṇu

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and ṛṣis (frame typical)

Scene: A grand cosmic tableau: the wheel of lights—planets and stars—circles the sky, while Dhruva stands as the unwavering support at the center/axis, ordained by Viṣṇu.

V
Viṣṇu
D
Dhruva
G
Graha
Ṛkṣa (constellations)

FAQs

Steadfast devotion is mirrored in cosmic steadiness; the devotee is elevated to a role that sustains universal order.

No single tirtha is named; the verse belongs to the Kāśīkhaṇḍa narrative, aligning sacred teaching with cosmic geography.

None; it is a proclamation of Dhruva’s cosmic station.