Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

मलयानिल निःश्वासां क्षीरोदकवरांबराम् । त्रिकूटस्वर्णरत्नांगीं सुवेलाद्रि नितंबिनीम

malayānila niḥśvāsāṃ kṣīrodakavarāṃbarām | trikūṭasvarṇaratnāṃgīṃ suvelādri nitaṃbinīma

นางดุจสูดลมหายใจแห่งสายลมมลยะอันหอมรื่น ห่มผ้าประณีตดุจสายน้ำนมขาวผ่อง; กายประดับทองและรัตนะจากตรีกูฏะ สะโพกดุจภูเขาสุเวลา—ดังนี้จึงพรรณนาไว้ด้วยถ้อยคำกวี

मलयानिलthe Malaya wind
मलयानिल:
विशेषण (उपमान-निर्देशः)
TypeNoun
Rootमलय (प्रातिपदिक) + अनिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मलयस्य अनिलः)
निःश्वासाम्(having) breath
निःश्वासाम्:
कर्म (उपमेय-विशेषणरूपेण)
TypeNoun
Rootनिःश्वास (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
क्षीरोदकवराम्बराम्whose excellent garment is milk and water
क्षीरोदकवराम्बराम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootक्षीर (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक) + अम्बर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (क्षीर-उदकं वरम् अम्बरं यस्याः/यस्य)
त्रिकूटस्वर्णरत्नाङ्गीम्whose limbs are (adorned with) Trikūṭa gold and gems
त्रिकूटस्वर्णरत्नाङ्गीम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootत्रिकूट (प्रातिपदिक) + स्वर्ण (प्रातिपदिक) + रत्न (प्रातिपदिक) + अङ्गिन्/अङ्गी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषसमासः (त्रिकूट-स्वर्ण-रत्नैः अङ्गानि यस्याः)
सुवेलाद्रिMount Suvelā
सुवेलाद्रि:
विशेषण (उपमान-निर्देशः)
TypeNoun
Rootसुवेला (प्रातिपदिक) + अद्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुवेलायाः अद्रिः)
नितम्बिनीम्having hips/buttocks
नितम्बिनीम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootनितम्बिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa default dialogue-frame, verse-context narration)

Listener: Śaunaka and ṛṣis (typical frame; not explicit in given excerpt)

Scene: A divine feminine form embodying the southern land: cool Malaya breeze as her breath, milk-white watery garments, limbs glittering with Trikūṭa gold and jewels, hips rising like the Suvela mountain; attendants or sages behold her as a visionary map of sacred geography.

M
Malaya
T
Trikūṭa
S
Suvela

FAQs

Purity, fragrance, and splendour are presented as signs of an auspicious cosmic rhythm, aligning the mind toward devotion.

Kāśī remains the textual frame; the verse draws on pan-Indian sacred geography (Malaya, Trikūṭa, Suvela) to heighten the praise.

None; it is a descriptive alaṅkāra that supports the devotional atmosphere of the chapter.