Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 26

तत्सूर्यस्य गतिस्तंभात्स्तंभितं भुवनत्रयम् । यद्यत्रतत्स्थितं तत्र चित्रन्यस्तमिवा खिलम्

tatsūryasya gatistaṃbhātstaṃbhitaṃ bhuvanatrayam | yadyatratatsthitaṃ tatra citranyastamivā khilam

เมื่อการเคลื่อนของพระอาทิตย์ถูกหยุดไว้ ไตรโลกย่อมนิ่งสนิท สิ่งใดอยู่ ณ ที่ใด ก็ปรากฏทั้งหมดราวกับถูกตรึงไว้ในภาพเขียน

तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सूर्यस्य इत्यस्य निर्देशक-विशेषणम्
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
गतिmovement
गति:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्तम्भात्from the stoppage
स्तम्भात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootस्तम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
स्तम्भितम्stopped, immobilized
स्तम्भितम्:
Pradhana-predicative (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्तम्भित (कृदन्त-प्रातिपदिक; स्तम्भ्-धातोः क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
भुवनत्रयम्the three worlds
भुवनत्रयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभुवनत्रय (प्रातिपदिक; भुवन + त्रय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि भुवनानि)
यत्whatever
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत्
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (relative locative adverb)
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; स्थितम् इत्यस्य निर्देशक-विशेषणम्
स्थितम्is situated, stands
स्थितम्:
Karta/Karma (Subject/Object per context)
TypeAdjective
Rootस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था-धातोः क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (correlative locative adverb)
चित्रन्यस्तम्as if painted/placed in a picture
चित्रन्यस्तम्:
Upamana-dharma (Comparative attribute/उपमानधर्म)
TypeAdjective
Rootचित्रन्यस्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; चित्र + न्यस्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (चित्रं यथा न्यस्तम्)
इवas if, like
इव:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक-निपात (comparative particle)
अखिलम्entire, whole
अखिलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Skanda (deduced, Kāśī-khaṇḍa context)

Scene: The Sun’s chariot appears halted mid-sky; below, the three worlds—heaven, earth, nether—stand perfectly still, like figures in a mural, with birds frozen in flight and river waves suspended.

S
Sūrya
B
Bhuvana-traya (three worlds)

FAQs

Cosmic dynamism depends on divine order; when the regulator of time is halted, existence appears frozen—teaching dependence on higher governance.

The setting remains Kāśī-khaṇḍa; the verse itself is cosmological and does not name a specific tirtha.

None explicitly; it supports reverence for Sūrya as the basis of temporal and ritual continuity.