Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 71

अथ तिष्ठंतु कठिनाः प्राणाः कंठाटवीतटे । तपस्यंतोतिसंतप्तास्तपसे त्वयि यास्यति

atha tiṣṭhaṃtu kaṭhināḥ prāṇāḥ kaṃṭhāṭavītaṭe | tapasyaṃtotisaṃtaptāstapase tvayi yāsyati

ถ้าเช่นนั้น ขอให้ลมหายใจอันแข็งกร้าวของข้าพักอยู่ ณ ฝั่งพงไพรแห่งลำคอ; ถูกเผาด้วยไฟตบะอันร้อนแรง แล้วจักไปกับเจ้า สู่ตบะของเจ้า

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरवाचक-अव्यय (then/now)
तिष्ठन्तुlet (them) remain
तिष्ठन्तु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन, परस्मैपद
कठिनाःhard; stubborn
कठिनाः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकठिन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन; विशेषण
प्राणाःlife-breaths
प्राणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन
कण्ठाटवीतटेon the bank/edge of the throat-forest
कण्ठाटवीतटे:
Adhikarana (Place/देशाधिकरण)
TypeNoun
Rootकण्ठ (प्रातिपदिक) + अटवी (प्रातिपदिक) + तट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन; तत्पुरुष (कण्ठ-आटवी-तटः)
तपस्यमानाःdoing austerity
तपस्यमानाः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + य (धातु: य/यत्?; denom. tapasyati)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; धातु-प्रयोगः: तपस्यति (to do tapas)
अतिexcessively
अति:
Kriya-visheshana (Intensifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय/उपसर्ग)
Formउपसर्ग/अव्यय (intensifier: very/excessively)
सन्तप्ताःtormented; scorched
सन्तप्ताः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + तप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
तपसेfor austerity
तपसे:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/dative), एकवचन
त्वयिin you; with you
त्वयि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th/locative), एकवचन; सर्वनाम
यास्यतिwill go
यास्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट् (Simple future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

Sunīti (contextual attribution), within Skanda’s narration to Agastya (contextual attribution)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and ṛṣis

Scene: The mother stands composed, eyes burning with restrained tears; behind her, a symbolic dark ‘throat-forest’ motif (shadowed trees) at the neck/throat region, while Dhruva walks toward a bright ascetic path—suggesting prāṇas staying at the throat-bank yet joining his tapas in spirit.

S
Sunīti
D
Dhruva

FAQs

Tapas is portrayed as a consuming fire that transforms the practitioner and even those emotionally bound to him; blessing and suffering coexist in dharma.

The verse does not name a tīrtha; it is part of the Kāśīkhaṇḍa’s broader sacred narrative.

No direct prescription; the verse alludes generally to tapas (austerity).