Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 3

धयित्वा श्रोत्रपात्राभ्यां वाणीममृतरूपिणीम् । न तृप्तिमधिगच्छामि भवन्मुखसुखोद्गताम्

dhayitvā śrotrapātrābhyāṃ vāṇīmamṛtarūpiṇīm | na tṛptimadhigacchāmi bhavanmukhasukhodgatām

ข้าพเจ้าได้ดื่มวาจาของท่านด้วยภาชนะคือโสตประสาท—วาจาอันเป็นดุจอมฤต—ไหลหวานจากโอษฐ์ของท่าน; ถึงกระนั้นก็ยังไม่อิ่มเอม

धयित्वाhaving drunk
धयित्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√धा/√धय् (धातु; पिबति-अर्थे) + क्त्वा (Absolutive/क्त्वान्त)
Formक्त्वान्तम् (Gerund/Absolutive); अर्थः—पीत्वा (having drunk)
श्रोत्रपात्राभ्याम्with the ear-cups (ears as vessels)
श्रोत्रपात्राभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootश्रोत्र + पात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), द्विवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रोत्रयोः पात्रे)
वाणीम्speech/voice
वाणीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्
अमृतरूपिणीम्nectar-like
अमृतरूपिणीम्:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअमृत + रूपिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (अमृतं रूपं यस्याः/अमृतरूपा)
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
तृप्तिम्satisfaction
तृप्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतृप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
अधिगच्छामिI attain
अधिगच्छामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि + √गम् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), उत्तम-पुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
भवत्of you (honorific)
भवत्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-सम्बन्धे पूर्वपदत्वेन (genitival relation as prior member)
मुखmouth
मुख:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-सम्बन्धे पूर्वपदत्वेन
सुखdelight/pleasantness
सुख:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-सम्बन्धे पूर्वपदत्वेन
उद्गताम्arisen/issued forth
उद्गताम्:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + √गम् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used adjectivally)

Śivaśarman (listener/questioner within the narrative)

Tirtha: Kāśī-kathā (contextual)

Type: kshetra

Scene: The listener, eyes softened with devotion, describes drinking nectar-like speech through the ears while the two Gaṇas speak calmly; the air feels sanctified like a kīrtana hall by the Gaṅgā.

Ś
Śivaśarman

FAQs

Śravaṇa—devout listening to sacred narration—is itself a nectar that deepens longing for truth rather than quickly ‘finishing’ it.

Indirectly Kāśī/Avimukta, since the requested narration concerns the pure, grief-removing realm identified with Kāśī.

No formal rite; it highlights śravaṇa (listening to kathā) as a devotional discipline.