Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 59

स्पृशेन्नापि यदा मंदस्तदा द्रक्ष्यति तृप्तये । एवं श्राद्धं विधायाथ स्पृष्ट्वा चंद्रेश्वरं व्रती । संतर्प्य विप्रांश्च यतीन्कुर्याद्वै पारणं ततः

spṛśennāpi yadā maṃdastadā drakṣyati tṛptaye | evaṃ śrāddhaṃ vidhāyātha spṛṣṭvā caṃdreśvaraṃ vratī | saṃtarpya viprāṃśca yatīnkuryādvai pāraṇaṃ tataḥ

แม้คนเขลาจะมิได้แตะต้อง ก็อย่างน้อยย่อมได้เห็นเพื่อความอิ่มเอิบ (ของบรรพชน) ฉันนั้น ครั้นประกอบพิธีศราทธะแล้ว จึงสัมผัสพระจันเทรศวร (Candreśvara) ผู้ถือพรตนั้น—เมื่อได้บำรุงเลี้ยงให้พราหมณ์และยติผู้บำเพ็ญเพียรอิ่มใจแล้ว—พึงทำปารณะ (pāraṇa) คือการออกพรตตามธรรมเนียม

स्पृशेत्should touch
स्पृशेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (even)
यदाwhen
यदा:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (when)
मन्दःslow/weak (in merit)
मन्दः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्तृविशेषण (qualifies implied ‘नरः’)
तदाthen
तदा:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
द्रक्ष्यतिwill see
द्रक्ष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलृट् लकार; प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तृप्तयेfor (their) satisfaction
तृप्तये:
Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतृप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; चतुर्थी विभक्ति (4th/चतुर्थी), एकवचन; प्रयोजन/सम्प्रदान (for satisfaction)
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus, in this manner)
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्म
विधायhaving performed
विधाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवि + धा (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); पूर्वकाल (having performed)
अथthen
अथ:
Sambandha (Sequencer/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (then/thereupon)
स्पृष्ट्वाhaving touched
स्पृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); पूर्वकाल (having touched)
चंद्रेश्वरम्Candreśvara
चंद्रेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचन्द्र-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्म
व्रतीthe vow-observer
व्रती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्रतिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्तृ
संतर्प्यhaving satisfied
संतर्प्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम् + तृप् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); पूर्वकाल (having satisfied/propitiated)
विप्रान्brāhmaṇas
विप्रान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; कर्म
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
यतीन्ascetics
यतीन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; कर्म
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle: indeed)
पारणम्concluding meal/ending of the vow (pāraṇa)
पारणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्म
ततःthereafter
ततः:
Sambandha (Sequencer/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमवाचक (thereafter/from that)

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda to Agastya)

Tirtha: Candroda-tīrtha; Candreśvara

Type: ghat

Scene: A step-by-step tableau: (1) śrāddha at the pond, (2) the pilgrim touches the Candreśvara liṅga, (3) brāhmaṇas and saffron-clad ascetics are respectfully fed, (4) the pilgrim concludes with pāraṇa, calm and composed.

C
Candroda-tīrtha (implied)
C
Candreśvara
V
vipra (brāhmaṇas)
Y
yatī (ascetics)
P
pāraṇa

FAQs

Kāśī pilgrimage is completed by a full dharmic arc: śrāddha, Śiva-contact, hospitality to the holy, and then mindful completion of the vow.

Candroda-tīrtha (by context) and Candreśvara in Kāśī.

After śrāddha, touch (and/or behold) the sacred site, touch Candreśvara, feed brāhmaṇas and ascetics, and then perform pāraṇa (break the fast).