Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 89

शंभो महेश करुणाकर शूलपाणे मृत्युंजयस्त्वमिति वेदविदो वदंति । त्वद्दत्त बालतनये यदि कालकालः स्यादेवमत्र वद कस्य भवेन्न पातः

śaṃbho maheśa karuṇākara śūlapāṇe mṛtyuṃjayastvamiti vedavido vadaṃti | tvaddatta bālatanaye yadi kālakālaḥ syādevamatra vada kasya bhavenna pātaḥ

โอ้ ศัมภู มเหศ ผู้เป็นมหาสมุทรแห่งกรุณา ผู้ทรงตรีศูล—บัณฑิตผู้รู้พระเวทกล่าวว่า พระองค์คือมฤตยูญชัย ผู้พิชิตความตาย หากบุตรน้อยที่พระองค์ประทานกลับมี “กาล” เองเป็นความตายของเขา แล้วในโลกนี้ผู้ใดเล่าจะไม่พินาศ?

शंभोO Śambhu
शंभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन — Vocative singular
महेशO Maheśa
महेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन — Vocative singular
करुणाकरO storehouse of compassion
करुणाकर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकरुणाकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन — Vocative singular; समास: करुणा + आकर (उपपद-तत्पुरुष)
शूलपाणेO trident-handed one
शूलपाणे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशूलपाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन — Vocative singular; समास: शूल + पाणि (षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद)
मृत्युंजयःthe conqueror of death
मृत्युंजयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृत्युंजय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular; समास: मृत्यु + जय (षष्ठी-तत्पुरुष)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1), एकवचन — 2nd person pronoun, nominative singular
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/निगमनार्थक-अव्यय — quotative particle
वेदविदःknowers of the Veda
वेदविदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवेदविद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन — Nominative plural; समास: वेद + विद् (उपपद-तत्पुरुष)
वदन्तिsay
वदन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन — Present indicative, 3rd plural
त्वद्-दत्तgiven by you
त्वद्-दत्त:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + दत्त (कृदन्त, दा-धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), विशेषण; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग?— अत्र ‘बालतनये’ (पुं) इत्यस्य विशेषणत्वात् पुंलिङ्ग, सप्तमी? न; प्रथमा?— अव्ययवत् पूर्वपदेन समास: त्वद् + दत्त (षष्ठी-तत्पुरुष)
बालतनयेin/for the young son
बालतनये:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootबालतनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन — Locative singular; समास: बाल + तनय (कर्मधारय/तत्पुरुष)
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय — conditional conjunction
कालकालःDeath (Time as death)
कालकालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकालकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular; समास: काल + काल (कर्मधारय: ‘कालरूपः कालः’)
स्यात्should be / were to be
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (सम्भावना/आज्ञा), प्रथमपुरुष, एकवचन — Optative, 3rd singular
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारार्थक-अव्यय — adverb of manner
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशार्थक-अव्यय — locative adverb
वदtell
वद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन — Imperative, 2nd singular
कस्यof whom / whose
कस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6), एकवचन — Genitive singular
भवेत्would be
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन — Optative, 3rd singular
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय — negation particle
पातःfall / downfall
पातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular

A grieving parent/devotee praying to Śiva (within Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Avimukta-Kāśī / Viśveśvara-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A bereaved speaker raises hands in supplication before Śiva as Mṛtyuñjaya—trident-bearing, compassionate—while the shadow of Kāla looms, emphasizing the paradox of death striking even a boon-born child.

Ś
Śiva
Ś
Śambhu
M
Maheśa
M
Mṛtyuñjaya
K
Kāla

FAQs

It expresses crisis-faith: even amid unbearable loss, the devotee appeals to Śiva as Mṛtyuñjaya, the final refuge beyond death.

The verse is a direct Śiva-prayer; within the Kāśī Khaṇḍa frame, it resonates strongly with Kāśī’s identity as Śiva’s city and a place associated with liberation.

No explicit ritual is stated; the theological focus is on Śiva as Mṛtyuñjaya (often linked elsewhere with japa and worship).